گفت‌وگو با علی‌رضا پنجه‌ای، شاعر  

علی‌رضاپنجه‌ای استاد مصاحبه است؛ این را پس از پاسخ به دومین سؤال درمی‌یابیم. در این گپ‌و‌گفت ادبی، اگر چه بین مصاحبه‌گر و مصاحبه‌شونده تفاوت سلیقه بی‌داد می‌کند، اما حاضر جوابی پنجه‌ای در جایگاه خود قابل توجه است. «عشق اول» پنجمین مجموعه شعر اوست که بنا به اظهارات ناشر- در بلبشوی بازار چاپ و نشر- خوب فروش رفته و حالا بهانه و محرک این گفت‌و‌شنود شده‌است.


«عشق اول» پنجمین مجموعه شعر شما است که انگار کارکردهای شعری سیزده سال گذشته را در آن گزیده‌اید. در این سال‌ها چرا کتابی از شعرهای شما چاپ نشد؟
از قسمت دوم پرسشتان می‌آغازم! به دلیل این که وضع توزیع کتاب خیلی بد است، به خاطر ممیزی چند شعر از مجموعه‌ام و به خاطر آن که دنبال ناشر واقعی بودم- نه آن‌ها که مؤسسات انجام خدمات چاپ هستند که یعنی پول از شما چاپ از ما- در این 13 سال با سه ناشر تا مرز امضای قرارداد پیش رفتیم اما بهانه‌ای، چیزی تصمیم‌گیری را برایم مشکل کرده‌بود. آخر 13 سال جان بکنی. بعد پول هم بابتش بدهی، کتاب فروش کتابت را در ویترین نگذارد که

هیچ حتی به صورت امانی یک جلدش را قبول نکند، سرخورده نمی‌شوی!؟ تازه چند روزنامه‌ی معتبر فرهنگی که قبلاً در سال‌های ماضی با تو مصاحبه هم داشتند اصلاً بزنند زیر این که کتاب شعرت برای معرفی به دستشان رسیده است. بعد کتاب درنیامده چند نفر عزم جزم کنند که تو پوزه‌ات بزنند و … مگر آدم مریض است؟ عده‌ای دیگر هم که دوستت و از دوستدارانت هستند بابت یک کیلو تخمه 6-5 هزار تومان می‌دهند اما از تو انتظار دارند که کتاب‌های خودت را بخری و به آن‌ها هدیه دهی و این انتظار البته از سوی دوستان نزدیک که طبیعی است از سوی آشنایان هم چنین انتظاری معمول شده است. در حالی که اگر هر دوست و آشنایی 5 تا 10 جلد کتابت را بخرد و به سایرین به مناسبت عید، دید و بازدید، تولد و … هدیه کند فکر می‌کنم لااقل نیمی از بی‌عرضه‌گی وزارت ارشاد

 تهیه‌ی یک مرکز توزیع قوی در عرض این 27 سال حل می‌شود. از سوی دیگر «عشق اول» ششمین کتاب من بوده یعنی من یک کتاب هم به عنوان گزینه شعر گیلان داشتم که البته اسم اصلی‌اش برشی از شعر گیلان بوده که شرح حال 54 شاعر نوپرداز گیلانی در آن آمده است و نمونه شعرهای دهه‌ی شصت آن‌ها، که فکر می‌کنم از محتویات آن علاقه‌مندان به شعر و خود شما آگاه باشید. برای آدمی مثل من هم تن دادن به یک سری گزیرهای ناگزیر مؤسسات ارایه‌ی خدمات چاپ و نشر چندان مطلوب نمی‌توانست باشد، لابد حق می‌دهید. از سوی دیگر بیش از 90 درصد این شعرها پیش‌تر در نشریاتی با 350 برابر تیراژ این کتاب چاپ شده‌بود. می‌خواهم بگویم ما دو دهه است در بحران فرهنگی ادبیات خاصه شعری و کتاب‌خوانی به سر می‌بریم. در این جور مواقع بهتر است شاعرانی چون من هر ده سال به ده سال کارهای چاپ شده‌‌شان در نشریات را تدوین و در هیأت کتاب ارایه دهند. یعنی مقرون به صرفه‌تر است و صد البته آبرومندانه‌تر! در ضمن باید عرض کنم بسیاری از مفاد پاسخ من به پرسش اول شما درباره‌ی من صدقه نمی‌کرد. یعنی خوشبختانه بعد از 5/2 ماه تمام تیراژ کتاب عشق اول وفق پیش‌بینی ناشر به پایان رسیده و ناشر تنها صد جلد از آن را برای نمایشگاه کتاب گذاشته است. من همه‌ی شعرهای سزاوار تدوین را در اختیار ناشر گذاشتم تا او به سلیقه‌ی خودش کتاب اول را مدون کند.
او از هر سالی چند نمونه شعر در این مجموعه گردهم آورد تا خواننده گزیده‌ای از 13 سال تجربیات پنجه‌ای را در یک کتاب 109 صفحه‌ای داشته باشد؛ البته شاید اگر شما بودید و با خود من که حضور حرفه‌ای در عرضه و تقاضای کتاب نداریم (یعنی بخش بازرگانی آن) کتاب اول را طوری در می‌آوردیم که با ذایقه‌ی حرفه‌ای‌های شعر بیش‌تر جور درمی‌آمد تا مخاطبان عام‌تر شعر؛ علی‌ایحال شاید نتیجه الان ورشکستگی ناشر بود و کار به چاپ کتاب دوم از مجموعه 13 سال شعرهای پنجه‌ای کشانیده نمی‌شد.
 

فکر نمی‌کنید که خواننده‌ی شعر امروز‌، لزوماً باید به برخی مؤلفه‌های حرفه‌ای تجهیز شده و پل ارتباطی مدنظر شما را در زمینه‌هایی جدای از متن‌های شعری پشت سر بگذارد؟
شما فکر می‌کنید خوانندگان مدنظرتان – باویژگی‌هایی که برشمردید- چند نفر هستند؟ که بعضاً تیراژ آثار هم‌اندیشان چنین تفکری از 50 نسخه هم فراتر نمی‌رود.
من نمی‌دانم این تخم لق را چه کسی به دهان معدودی نو آمده در عرصه‌ی شعر گذاشته که شعر در عرض 13 سال کهنه می‌شود. نه خیر این طورها هم نیست که برخی گفته‌اند، اگر ذایقه‌ای استاتیک امروز شما مخاطب شعر سال

69 من نیست لااقل ذایقه‌ی آگاهی تاریخی شعر شما که می‌تواند با این قسمت از شعر من کنار بیابد. یعنی درست است که شعر سال 69 من الان در قالب کتاب تدوین شده اما در زمان خودش در نشریات سراسری و البته مطرح و وزین و تأثیرگذار چاپ شده، لااقل پنجه‌ای سال 69 را با هم طرازهایش که حداقل 20 سال از روند استاتیک و زیبایی و زیبایی‌شناسی شعری عقب بودند می‌توانید مقایسه کنید، مشکل جوانان شاعر این است که از هر کتاب شعر انتظار دارند که به عنوان منبع الهام آن‌ها عمل کند و ظرایف‌ فزاینده‌ی زبانی و استتیک آن را در لایه‌های آن به مداقه نشینند در حالی که شعری ماننده «کنسرو ابر» که شما امروز در این مجموعه می‌خوانید در زمان خودش کلی داد مترجعان شعری ولایت را درآورده و درباره‌اش چندین و چند فحش نامه در کشکول‌های خود نوشته‌اند، به آن

دسته از دوستان پیشنهاد می‌کنم که این طوری با مجموعه‌ای برخورد نداشته باشند که در عرصه‌ی نقد باید مجموعه‌ای این چنینی را فصل‌بندی کرد با این توجه که شما باید جایی هم برای آگاهی‌تان از مجموعه‌ی در راه «پیامبر کوچک» که چه بسا به دغدغه‌های شما بیشترینه‌ی پاسخ را خواهد داشت باقی بگذارید مجموعه‌هایی مانند عشق اول و نوع تدوین آن از سوی ناشر محترم نقش پلی را بازی می‌‌کنند که باید مخاطبان خرد و کلان را از خود گذر دهند و شما در این میان به جستجوی طناب بر روی این پل هستند که تنها دغدغه‌های هنرمندانه‌ای صنف طناب‌باز حرفه‌ای را پاسخ گوید. شاید و چه بسا یقیناً دغدغه‌ی ناشر انتشار کتابی بوده که هر فصلی از آن می‌تواند با یک تقسیم‌بندی سلیقه‌ای از سوی شما و هر خواننده‌ی دیگری به تعداد خوانندگان شعر بیافزاید و شعرهای آوانگارد آن هم از نوع شعر پیشرو بوده و نه فراتر از پیشرو یا اولتراآوانگاردیسم. در ضمن باید بیافزایم اگر مجموعه شعر یک شاعر را مجموعه‌ی جواهرات او بیانگاریم یقیناً می‌دانید که سنجش عیار طلا با عیار برلیانت، یاقوت، و … متفاوت است؛ به دیگر سخن هر شعری برای خود سنجش خاص خود را می‌طلبد، به عنوان نمونه شعری که بیشترینه‌ی عناصر بهره برده شده در آن در حوزه‌ی تخیل است را نمی‌توان با شعری زبان محور سنجید یا یک شعر سوررئالیستی را با یک شعر سمبلیک.
مجموعه‌های دیگری از شما در دست انتشار است که از دغدغه‌هایی متفاوت در این آثار خبر داده می‌شود از کیفیت این تفاوت بگویید.
در مجموعه‌ی «پیامبر کوچک» و «شب هیچ وقت نمی‌خوابد» شعرهای زبان محور و همان «شعر توگراف»ها (شعر نگاره‌ای) که درباره‌اش منشوری در هنر و اندیشه‌ی زنده یاد محمدتقی صالح‌پور نوشته بودم، بیشتر خواهید خواند، هر چند ناشر محترم سهمی هم برای ذایقه‌های گونه‌گون مانند مجموعه‌ی عشق اول قایل شده است. بنده در انتخاب شعرهای هر سه مجموعه فقط با ناشر نقش مشاوره داشته‌ام. چون دنیای بازرگانی تجربه و تخصص خود را می‌طلبد و چه بسا اگر اهل قلم، آفرینه‌هایشان را بدون دخالت در تدوین در اختیار ایشان بگذارند و فقط نقش مشاوره‌ای برای خود قایل شوند نتیجه‌ی حاصله مطلوب‌تر خواهد بود. البته به شرط آن که ناشر هم از کارشناسان وارد به کار برخوردار باشد یا لااقل خود اهل بخیه باشد.

ادبیات مانند سایر حوزه‌های علوم انسانی-همان‌طور که زندگی- مدام در حال پوست‌اندازی است. تحولات شعر فارسی در نیمه‌ی دهه‌ی هشتاد براساس چه شاخص‌هایی استوار می‌دانید؟
من فکر می‌کنم همان گونه که دنیای ادبیات داستانی امروز جهان دارد نوعی رئالیسم نوبنیاد را تجربه می‌کند که البته هنوز در سرزمین ما جز معدودی در این مهم درنگ نکرده‌اند و هنوز دستخوش به آوانگاردیسم چند دهه قبل و البته مستعمل غرب هستند، شعر ما نیز می‌تواند خود را پوپولاریزه کنند و یا شرایطی پدید آورند که بین فرهنگ استاتیک ایشان و مخاطب، حد تعادلی-که نه سیخ بسوزه نه کباب-ایجاد شود. برای من نمونه کارهایی مانند تجربیات نجدی و برخی آثار دانش آراسته و احمد محمود نمونه‌های موفقی هستند، وگرنه تن دادن به اشرافیت قلم همواره به جز سرخوردگی عاید دیگری برای ما دربرنخواهد داشت. نبود نقد غیرسفارشی را هم باید از نکات مهم آسیب‌شناسی عدم به روز بودن ادبیات ما دانست. آن هم در عصر اینترنت و وبلاگ‌نویسی؛ البته لازم است بدانیم که مقوله‌ی شعر همواره توده‌گستر بوده و شعر کالاهای فرهنگی درباریان و اشراف، و در قدیم عوام‌الناس از آن بی‌ بهره بودند تا اینکه در انقلاب مشروطیت شعر از دربار راهی کوچه و بازار می‌شود و مخاطب عام می‌یابد، حالا البته الحمدلله که بساط دربار برچیده شده و اهل بازار و آقازاده‌ها هم که اهل هر چه باشند اهل شعر نیستند، اما اشرافی‌گرایی در شعر از طبقه‌ی اجتماعی جای خود را به طبقه‌ی فکری تغییر داده و عده‌ای مانند درباریان چنین می‌پندارند که عوام‌الناس را چه غلط کاری به التذاذ از شعر و شعرهایی می‌سرایند که تنها هم محفلی‌های کمتر از انگشتان دست برایش هورا بکشند. و اگر حتی بنده‌ی مدعی نو اندیشی با آن رابطه نگیرم متهم به ارتجاع می‌شوم. من البته به هیچ وجه با آثار آوانگارد مخالف نیستم که کارنامه‌ی من حکایت از صحت گفتارم دارد و اگر هم

 پیشنهاد تازه‌ای در شعر مطرح کرده‌ام همواره جانب اعتدال را در آن رعایت کرده‌ام و کمتر کسی پیدا می‌شود که بگوید از آن سردرنیاوردم. ولی یقیناً کسانی که یافت خواهند شد که بگویند خوشم نیامده یا فکر می‌کنم بی‌راهه می‌رود مثلاً بسیار یافت می‌شوند که بگویند شعر بر اساس زبان استوار است و جای تصویر فیزیکی به جای کلمه نیست، این به جای خود قابل بررسی‌ا‌ست اما اگر گفته شود چیزی سر درنیاوردم یعنی نه فهمیدم، نه حس کردم و نه ارتباط گرفتم اینجاست که باید اول به مخاطب نگاه کنی که در چه طیفی از آگاهان به مسایل شعری، ادبی و هنری‌ست و بعد کلاهت را قاضی کنی که این دیگر یقنعلی بقال نیست پس یک جای کار من عیب دارد، رسیدن به این دانستگی‌ گاهی رهایی از «دانستگی» را طلب می‌کند که لابد یکی از این دانستگی‌ها می‌لنگد و انسانی پیروز است که در ابتدا دانش و آگاهی خود را به زیر سؤال برد. باید بگویم بقای شعر ما در گرو ناگزیری رابطه است، نوآمدگان عرصه‌ی شعر بهتر است مطالعات فعلی خود را معطل کنند و براساس یک مطالعه‌ی سیستماتیک به تاریخ و جامعه‌شناسی هنر و ادبیات بپردازند و مطالعه‌ی فلسفی را در دستور کار بعدی خود بگذارند چون عدم رعایت مطالعه‌ی سیستماتیک از آسیب‌های مهم بحران مخاطب در شعر امروز به شمار می‌رود.

زبان پیشگام دگرگونی، انقلاب و منشأی جریان‌های بدیع ادبی-هنری است. با این پیش فرض بسیاری از تعاریف گذشته، مثل تعاریف تثبیت شده‌ای که از شعر و خواننده‌ی شعر وجود داشته، دستخوش دگردیسی می‌شود. آیا این دگردیسی از نظر شما وجود خارجی ندارد؟‌ آیا معتقدید که شعر لزوماً باید مورد توجه همه‌ی اقشار خواننده واقع شود؟
زبان محمل است؛ اصل اندیشه‌ی آدمی است، بیان این اندیشه که می‌‌‌تواند در حوزه‌ی تخیل، تصویر، احساس و عاطفه به کار گرفته شود، به محک زبان بازیافت می‌شود. به دیگر سخن، منشای قطعیت زبان اندیشه‌ی قاطع است. زبان خیال،‌ زبان تصویر، زبان احساس و زبان عاطفه، جملگی عناصر تشکیل دهنده‌ی یک ژانر شعری می‌توانند باشند. از سویی زبان مجموعه‌ای از نشانه‌هاست که می‌تواند با بهره‌وری از میزان قطعیت یا عدم قطعیت مقطوع و مبتلا به آن، قاطع را به جاودانگی هدایت کند. هم از این رو نسبت شعر موفق شعر متناسب است و نسبیت را هیچ منسوب قاطعی نیست. وگرنه ناسب قانون نسبیت را به جا نیاورده است. همان گونه که شعر و آفرینه‌ای از آن دست نیازمند عدم قطعیت است، پیش فرض شما برای دگردیسی تعاریف قبلی برای شعر اصالتاً نمی‌باید قطعیتی صادر می‌کرد که عدم قطعیت نه تنها نیازمند طرح در آفرینه‌ است، که باید در اندیشه‌ی آ‏فرینشگر و منتقد آفرینه نیز جایگاه خود را محفوظ بدارد. مقوله‌ی دگردیسی در شعر امروز هم آن قدر ذهن آفرینشگران را اشغال کرده که جملگی از اصالت آ‏فرینه غافل مانده‌اند و همه حتی نوآمدگان می‌خواهند یک شبه بشوند نیما و از لیدری شعر هم مرتبتی کمتر نمی‌پذیرند. حال اگر هر شاعری قایم به ذات محصول زندگی و مطالعات خود را به کار شعر بگیرد و از ادا اطوارهای مد روز دوری گزیند، مطمئناً مصداق این بیت کلام حضرت مولانا جلال‌الدین بلخی خواهیم شد که: هر کسی کو دور ماند از اصل خویش / باز جوید روزگار وصل خویش.
 

اگر اصل اندیشه‌ی آدمی باشد، زبان به دست‌افزاری در موازات تخیل، احساس، عاطفه و … تبدیل می‌شود و غایت کارکردش منحصر به بیان‌گری. آیا نمی‌پذیرید که هر اندیشه‌ی به ثبت رسیده، در ذات خود دچار قطعیت است و مانع از پدیدایی واقعیت‌های جدید؟
خیر؛ چون در غیر این صورت، تنوع اندیشه و ژانر پدید نمی‌آمد.
 

به نظر من اگر بپنداریم که همه می‌خواهند نیما شوند، همه چیز را در فرآیندی خطی پنداشته‌ایم. به هر حال به نتیجه نرسیدن در چنین بحث‌هایی طبیعت این بحث‌هااست. دیگر این که فرآیند تجربه در متن‌های شعری زبانی با روند تولید همزمان شده است و به نظر نمی‌توانیم پیش فرضی متعارض با این نکته داشته باشیم. نظر شما چیست؟
پیش فرض‌های چنین تفکری، بیشتر درگیر ترجمه‌های الکن مبانی نظری هنر و ادبیات است. در هر حال ما از یک الگو و نه خرد مطلق صحبت می‌کنیم. این که او (نیما) واضع سبکی جدید بوده و همه می‌خواهند معلم و پدید آورنده‌ی سبک نویی باشند. من فکر می‌کنم این مسأله‌ ما را از متن ادبیات به در می‌کند و به حاشیه‌ی ادبیات می‌افکند؛ آفتی که متأسفانه سال‌هاست نوآمدگان عزیز ما سهواً دچار آن شده‌اند. در پایان باید بگویم که ما معتقد به دیالکتیک هستیم و دیالکتیک، خرد را مطلق نمی‌پندارد و نیز در تنوع اندیشه به پوپولاریسم نظر دارد.
 

نویسنده: حسین نوروزی پور
انتشارات: فرهنگ ایلیا
قیمت: 1000 تومان
این کتاب شامل 19 داستان کوتاه است از حسین نوروزی پور در 96 صفحه که حال و هوای آن‌ها را می‌توان از یادداشت ابتدای کتاب فهمید:
« شناخت و تجربه وقتی مدد شوند کاری همچون تیغه زدن برسنگ شکل می‌گیرد. به نظر ناممکن است اما شدنی می‌شود وقتی از تماس سنگ و تیغه لحظه‌‌های ناب شکل پیدا کند و عرق‌ریزی ثمر دهد. این ماحصل هرچه شرابه‌ای تلخ باشد و می‌دانم شاید نوش دل‌های شیرین مزاج نشود. واما این مرد قصه‌گو رویا و کابوس‌های آدم‌ها را دوست دارد و تک تک داستان‌های این مجموعه تقدیم می‌شود به آدم‌هایی که برای فردا زندگی می‌کنند.» ( یادداشت ابتدای کتاب)

از سایت ماندگار

نیکلای واسیلیوویچ گوگول یکی از بامزه ترین و ژرف اندیش ترین نویسندگان جهان‘ در اول آوریل 1809 در خانواده مزرعه دار محقری در

 اوکراین به دنیا آمد. پدر گوگول دارای تخیلی قوی و فعال بود: او چندین کمدی به زبان اوکراینی نوشت (که گوگول بعدها از آنها برای

 پرداختن لطیفه و بذله و برخی موقعیت های نمایشی استفاده کرد).

 گوگول در 1828‘ پس از تمام کردن تحصیلات دبیرستان‘ به پترزبورگ رفت. در آغاز از اینکه در ادارات دولتی شغلی به پترزبورگ رفت. در آغاز از اینکه در ادارات دولتی شغلی به دست آورد ترس و پرهیز داشت و ظاهراً قصد کرده بود راه خود را در ادبیات بجوید. سال بعد با سرمایه خودش نخستین کتابش‘ هانس کوشلگارتن‘ را به چاپ رساند. این کتاب منظومه روستایی بلندی است که دوگانگی بارز گوگول در آن آشکار است؛ از سویی تصویری است از زندگی بورژوایی و از سوی دیگر تصویری است از قهرمانی که غرق تاملات‘ رویاها‘ و احلام است. روزنامه در دو نقد شدیداً این کتاب را به یاد استهزا گرفت. گوگول دیوانه وار تمام نسخه های فروش نرفته آن را خرید و سوزاند.

 در سال 1830 گوگول وارد خدمت دولتی شد و نخستین کارش را در مقام کارمندی دون پایه آغاز کرد؛ همچنین به تحصیل هنر پرداخت و به نوشتن هم ادامه داد. گوگول در این سال دست به نشر مجموعه داستان هایی درباره اوکراینی زد که سال بعد در مجله ای تحت عنوان «شب ها در مزرعه ای نزدیک دیکانکا» گرد آمدند.

 در 1831 گوگول به دیدار شاعر بزرگ روس‘ الکساندر پوشکین‘ که او را می پرستید‘ نایل آمد. پوشکین در مقاله ای که درباره داستان های گوگول نوشت نقل کرد وقتی به حروفچینی آمد که کتابش را در آن می چیدند‘ دید که حروفچین ها از خنده ریسه می روند. خنده آنها تحت تاثیر نوشته های گوگول بود.

 در 1835 گوگول چند مقاله و سه داستان مهم انتشار داد. این سه داستان نخستین داستان ها از مجموعه داستانهای « پترزبورگی» او بودند. در همین دوره رمان بزرگش «نفوس مرده» را آغاز کرد.

 بسیار شگفت انگیز است که او در عرض سه سال تقریباً تمامی آثارش را به رساند یا آغاز کرد. وقتی که نمایش نامه «بازرس» به

 پیشنهاد تزار و در حضور او به صحنه رفت‘ عموم مردم و منتقدان از آن استقبالی نکردند. به دنبال این شکست و بحث هایی که بر سر آن درگرفت‘ گوگول روسیه را ترک کرد و دوازده سال در خارج از روسیه اقامت گزید و بیشتر این مدت را در رم بود. در این زمان بود که «نفوس مرده» را به پایان برد. این کتاب در 1842 منتشر شد و عظمت او را در مقام نویسنده بر همگان اشکار کرد. در همان سال «شنل» عمیق ترین و درخشان ترین داستان کوتاه او‘ انتشار یافت.

 گوگول بقیه عمر را صرف ادامه نفوس مرده کرد که به رغم او می بایست نوعی کمدی الهی مدرن شود که در آن قهرمان رمان‘ پس از گذر از دوزخ‘ به برزخ می رسید‘ توبه می کرد‘ راه راست در پیش می گرفت‘ و سرانجام اگر نه به بهشتی زمینی‘ دست کم به زندگی معنی دار‘ مثمر ثمر‘ و اخلاقی دست می یافت. نقطه عطف زندگی گوگول در 1840 فرا رسید. سلامتی او از علایمی که حاکی از فشارهای روانی بود به خطر افتاد. هنگامی که یقین کرد رو به مرگ است رویایی رازوارانه بر او ظاهر شد که هرگز محتوای آن را بر دیگران فاش نکرد.

 او نیز‘ چون پدرش‘ بی چون و چرا تسلیم اهمیت فرضی رویایش شد؛ پس ایمانی رازگونه به مذهب اورتودوکس روسی پیدا کرد و اسیر این اعتقاد شد که برای تعلیم «حقیقت» به ابنای بشر برگزیده شده است. نشانه های بارز این گرایش در مقالاتی تحت عنوان «گزیده ای از مکاتبات با دوستان» کاملاً مشهود است.

 شخصیت گوگول برای ما همچنان معمایی و پر از تناقضات است: در کنار نامه های به ظاهر فروتنانه و چاپلوسانه او به مادرش و دیگران‘ نامه های دیگری هست با لحنی آمرانه و پر از دستورات و تعلیمات که خطاب به بستگان و دوستانش نوشته شده است؛ در کنار اعتقاد افراطی او به مذهب و وحشتش گرفتار شدن به لغت ابدی‘ تاکیدهای بیش از اندازه او به مسائل پیش پا افتاده و سرخوشی و شادی دیوانه وار او به چشم می خورد؛ گاه به افراط روزه دار بود و گاه شکمبارگی می کرد؛ گاه سخت و مرتاضانه می نشست و کار می کرد و گاه بی هدف می چرخید و دائم در سفر و رفت و آمد بود؛ گاه خلاقیتش گل می کرد و پشت سرهم داستان و رمان و نمایشنامه می نوشت و گاه در بی حاصلی مطلق فرو می رفت ؛ از سویی بسیار جدی و متین و دقیق بود و از سویی دیگر دروغ های شاخ دار می گفت و برای همه دردسر می آفرید؛ از سویی فروتن بود و خود را به افراط خوار می کرد و از سوی دیگر غروری تحمل ناپذیر داشت و بسیار خودخواه بود؛ از سویی در خدمت همه بود و ابراز چاکری و بندگی می کرد و از سویی دیگر جز به خود فکر نمی کرد.

 همه ماجراهای زندگی او نشان می دهد که او شخصیتی بسیار پیچیده داشت که نمی توان به کنه آن پی برد. این شخص در آثار او

 منعکس است و به همین دلیل تحلیل نقادانه ی کامل آنها دشوار است. گوگول در عین اینکه یکی از شوخ ترین و بامزه ترین نویسندگان است یکی از عمیق ترینشان نیز هست‘ نویسنده ای است که آثارش کهنه نمی شود و هربار تفسیرهای تازه ای را می طلبد‘ جهان عجیب و غریب گوگول ما را وامی دارد که به شیوه ای تازه به دنیایی که در آن زندگی می کنیم بنگریم.

نویسنده: محمد حسینی
انتشارات: ققنوس
قیمت: 1100 تومان
رمانی است در ده فصل و 125 صفحه با زبانی گیرا روایتی خواندنی
« من کسی را نکشته‌ام. همه‌اش از همان عکس شروع شد. نمی‌دانید چه عکس غوغایی بود. رفته بودم برایشان شعر بخوانم. باور کنید قبل از آن عکس برایم یک پیرزن و پیرمرد ساده بودند. آخر چند بار بگویم دنبال هیچ چیز نمی‌گشتم. اصلاً دیگر چیز دندانگیری برایشان نمانده بود تا من دنبالش باشم. البته این‌ها را فقط حدس می‌زنم. چون خواستید می‌نویسم.» (از متن کتاب)

“بعضی‌ها هیچ وقت نمی‌فهمن” کتاب ۹۲ صفحه‌ای، ترجمه ای است از یک کتاب آلمانی نوشته کورت توخولسکی با ترجمه دکتر محمد حسین عضدانلو، نوشته هایی با زمینه طنز در مورد مسایل اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و… است.

در بخشی از کتاب می خوانیم: نذار ابهت هیج آدم خبره ای تو رو بگیره. اون بهت می گه که: “دوست عزیز، من بیست ساله که این کارمه!” آدم ممکنه کاری رو بیست سال تموم هم غلط انجام بده.

شاعر: مجتبی ویسی
انتشارات: نشر نکیما
قیمت: 600 تومان
این مجموعه شامل 33 شعر از سروده‌های ویسی است در 64 صفحه
« در ابتدای سقوط
دستی از کجا
به ریشه‌ای نمی‌دانم
چنگ زد
وادامه
لبخند زد.

در کجای سقوط
انگشت
ریشه‌ای نیافت
وشتاب
ادامه یافت» (از شعرهای مجموعه)

نقد کتاب

حسن میرعابدینی

نفرین شدگان
سیامک گلشیری
انتشارات نگاه، 1381، 328 صفحه

در کنار نویسندگانی که با بازی‌های زبانی و شگردپردازی‌های نخبه‌گرایانه، ادبیاتی دشوار و دیریاب می‌آفرینند، گلشیری رمان‌های خود را با گزارش زندگی روزمره و در روالی خطی پیش می‌برد. بهزاد به بهرام که دارد رمان می‌نویسد می‌گوید: «اتفاقا همین‌ها (زندگی روزمره) نوشتن داره. همین چیزها که حالا داره اتفاق می‌افته.» و در توصیف رمان بهرام می‌گوید: «مثل داستان‌های کوتاهش آن‌قدر با زبان ور رفته بود و آن‌قدر وصف‌های اضافه داشت که نفهمیدم قضیه چیست.» به گمانم این دو نقل قول، تلقی گلشیری از نوشتن را آشکار می‌کند. ضعف این نوع نوشتن در پرداخت آن به زمان زندگی است، یعنی ما چون با زمان انتخاب شده - زمان داستانی - سر و کار نداریم، حوادث روزمره و تکراریِ زندگی آدم‌ها را به دفعات می‌خوانیم و این می‌تواند خسته‌کننده باشد. اما رئالیسم سرد و خشکی که گلشیری - با عنایت به صناعت نگارشی سالینجر و کارور - برگزیده، منشی نوگرایانه دارد. یعنی مثل رئالیسم مالوفِ قرن نوزدهمی مبتنی بر توصیف محیط یا گذشته‌ی شخصیت‌ها نیست. نویسنده برای رسیدن به مینی‌مالیسم، صفت‌ها و قیدها را حذف می‌کند و برای دراماتیزه کردن رابطه‌ی آدم‌ها بار عمده‌ی رمان را بر گفتگوپردازی می‌نهد. گفتگوهایی که هم نزدیکیِ رمان به زبان روزمره و حس واقعیت را تشدید می‌کنند و هم گذشته‌ی آدم‌ها و مشغله‌های درونی آن‌ها را برون‌افکنی می‌کند. به واقع، نویسنده به جای توصیف خیلی از مسائل، آن‌ها را در لا به لای حرف‌های رد و بدل شده به نمایش در می‌آورد و با خواننده است که بکوشد در پشت جملات ساده‌ی داستان، پیچیدگی رابطه‌ها را دریابد.

"نفرین شدگان" بر اساس رابطه‌ی دو زوج طرح افکنده شده است، دو رابطه‌ای که به موازات هم پیش می‌روند و در هم بازتاب می‌یابند: بهزاد و رویا، بهرام و هاله. آدم‌هایی که گذشته‌ای ناشاد را از سر گذرانده‌اند و حالا امید پی‌ریزی زندگی تازه و عاشقانه‌ای را دارند. مثلا رویا پس از هشت سال از آلمان به ایران برمی‌گردد و به تدریج بهزاد را به خود علاقمند می‌کند. داستان در سه بخش روایت می‌شود. سفر، عامل پیوند دهنده‌ی فصل‌ها به یکدیگر است. در نخستین بخش، رویا از سفر آلمان می‌آید. در بخش دوم - که دوران سرخوشی و اوج عشق آنهاست - با هم به سفر اصفهان می‌روند. و بخش سوم که پایان ماجرای عاشقانه است در سفر به تهران اتفاق می‌افتد. به واقع حادثه‌ی خاصی میانه‌ی بهزاد و رویا را به هم نمی‌زند. حادثه در درون آدم‌هایی اتفاق می‌افتد که در یک جو نفرین‌شده‌ی اجتماعی زیست می‌کنند. به واقع مشاهده‌ی روابط آدم‌های دیگر - رابطه‌ی ویران بهرام و هاله یا آفرین که مدام از شوهرش کتک می‌خورد - رویا را به سرخوردگی می‌کشاند. او که از یافتن کار مورد نظرش هم ناامید شده به بهزاد می‌گوید: «آدم تو این مملکت فقط باید با رویاهاش زندگی کنه.» او درخواست ازدواج بهزاد را رد می‌کند تا بار دیگر به آلمان بازگردد: «من نمی‌تونم اینجا بمونم. اینجا دیر یا زود از خودم متنفر می‌شم.»

تاکید گلشیری بر شرایط اجتماعیِ تاثیرگذار بر روابط فردی، او را به رئالیست‌های انتقادی نزدیک می‌کند.

از سایت سخن

نام کتاب: بگذریم...
نویسنده: بهناز علی‌پور گسکری
انتشارات: نشر چشمه
قیمت: 1250 تومان
9 داستان کوتاه در 121 صفحه نتیجه کار گسکری است دراین مجموعه.
« در آپارتمان را پشست سرش قفل می‌کند. دامن مانتوش را بالا می‌گیرد و از پله‌ها پایین می‌رود. پروانه توی پاگرد چرخی می‌زند و روی یک جفت کفش مردانه، جلو در آپارتمان طبقه‌ی اول، می نشیند. زن چشم‌هایش را برهم می‌گذارد ودر ساختمان را پشت سرش می‌بندد.» ( از متن کتاب)

نویسنده: پاکسیما مجوزی
انتشارات: نقش و نگار
قیمت:1200 تومان
13 داستان مجموعه آسمان می‌شوم بیان‌گر نوعی از روابط عاشقانه است که در سطح جامعه به علت عرف و سنت همیشه پنهان نگه داشته شده‌است. پیش از این داستان «چهل و هشت پله» از همین مجموعه، جزو داستان‌های برگزیده در مسابقه داستان کوتاه صادق هدایت بوده‌است و کتاب روی دیگر سکه هدایت نیز تا کنون به چاپ چهارم رسیده‌است.

نویسنده: امین فقیری
انتشارات: نشر قصه ـ نشر چشمه
قیمت: 2000 تومان
داستان‌های دهکده‌ی پر ملال اگر چه از نظر موضوع با یکدیگر متفاوتند اما خواننده پس از مطالعه کتاب می‌تواند سیمای کلی روستاهای ایران را از نظر جامعه‌شناسی در دهن تصویر کند.
رابطه‌ی مالک و رعیت و طرز هر کدام از مساله زمین و آب و برداشت محصول، خرافات، فرهنگ، دین‌باوری، مهاجرت، استثمار، سلف خرها و بانک‌ها وآداب و رسوم، زیر بنای تمام داستان‌هاست.
اکثر داستان‌های این کتاب به زبان‌های مختلف ترجمه شده‌است.

نام کتاب: نمونه‌هایی از قصه‌های مردم ایران
گردآورنده: افشین نادری
انتشارات: نشر قصه
قیمت:3200 تومان
این کتاب آن‌چنان که از نامش پیدا است نمونه‌هایی از قصه‌های مردم ایران است که بر پایه اسناد پژوهشکده مردم شناسی توسط افشین نادری گردآوری شده‌است.
پژوهشکده مردم شناسی تاکنون چهار مجموعه‌ی استانی و یک مجموعه‌ی گزیده از قصه‌های مناطق مختلف را به چاپ رسانده‌است که کتاب حاضر دومین مجموعه‌ی گزیده از قصه‌های گردآمده و نخستین دفتر طبقه بندی شده‌ی قصه‌هاست.
این کتاب در 432 صفحه و از فصل‌های زیر تشکیل شده‌است: قصه‌های سحرآمیز( پریان) ـ قصه‌های شوخی ـ قصه‌های حیوانات ـ متل‌ها( قصه‌های زنجیره‌ای) ـ متل نیست ـ ترانه متل‌ها ـ افسانه‌های پیدایش ـ تمثیل و حکایت اخلاقی

از سایت ماندگار

معرفی کتابخانه های سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران

مقاله‌های زیر، دو نوشته در سال‌مرگ داستان‌نویس نامی «ارنست همینگوی»اند که دو تن از همکاران جوان خزه نوشته‌اند. درباره‌ی همینگوی بسیار گفته‌اند و خوانده‌ایم، اما مگر کافکا زمانی نگفته بود که «نوشتن بیرون جهیدن از صف مردگان است». با هم نگاهی نو می‌اندازیم به داستان‌نویسی از نسل گذشته...
«خزه»

* * *

کف اقیانوس

نوشته‌ی سعید تسبیحی


داستان آغاز می‌شود. داستان ادامه می‌یابد. داستان به نقطه‌ی اوج می‌رسد. اگر لازم باشد نتیجه‌ای دور از انتظار گرفته می‌شود. سرانجام داستان به پایان می‌رسد. تفاوت‌ها در همین نقاط مشخص می‌شود. هیچ نگاه عمیقی لازم نیست. تمام پشت پرده‌ی داستان از همین جریانات می‌گذرد. کسی نیست که داستان‌هایش را بخواند و به حقیقت پنهان داستان و داستان اصلی و نهفته‌ی داستان‌هایش پی نبرد. کسی نیست که ظاهرشان را ببیند و پی به باطن داستان نبرد. همیشه داستان است. همیشه داستان بوده. او خود یک داستان است. آدم متولد شد اما انسان باقی نماند. داستان شد. داستان باقی ماند. و پیرمرد دریاها و گم‌گشته‌ی کلیمانجارو باقی خواهد ماند.

«ارنست همینگوی» فکر می‌کنم در شناسنامه نامش «داستان همینگوی» است. همینگوی داستان تعریف می‌کند. فرق بزرگ آقای داستان با دیگران همین نکته است که در یک داستان، دو داستان می‌خوانیم. اما هر دو به خودی خود داستانی کامل و جذاب هستند. داستان را می‌خوانیم اما در هر کلمه یک سایه هم وجود دارد که آن سایه را نمی‌خوانیم اما ناخودآگاه خوانده می‌شود. این یعنی شاعرانگی در داستان. شاعرانگی تنها به موزون‌بودن کلمات نیست. که شاعرانگی یعنی معنایی عمیق که نیاز به تفکر عمیق نداشته باشد. داستان‌های همینگوی شاعرانه است چرا که تمام استعاره‌ها و تمام نشانه‌ها در معنای داستان نهفته و آشکار، مانند الکترون‌های دور اتم، دور داستان می‌چرخند. بدون چرخش نشانه‌ها دور داستان، داستان می‌میرد.

در مقالات ادبی که در وصف داستان‌های همینگوی و مخصوصن داستان «پیرمرد و دریا» خوانده‌ایم، بارها به جملاتی از قبیل «تکاپوی پایان‌ناپذیر انسان و وحش...» یا «جنگ انسان برای بقا و جدال دشوار با طبیعت...» برخورده‌ایم. پس از این مطلب می‌گذریم و به بحث دیگری در یادبود ارنست همینگوی می‌پردازیم. «ارنست همینگوی» (۱۹۶۱-۱۸۹۹) داستان‌نویسی آمریکایی بود که مانند بسیاری از نویسندگان از روزنامه‌نویسی و خبرنگاری کارش را آغاز کرد. او در اواخر جنگ جهانی اول به نیروهای صلیب سرخ پیوست و برای امدادرسانی جبهه فرستاده شد. در اتفاقی در جنگ زخمی شد و پس از بیرون آمدن از بیمارستان در روزنامه‌ای مشغول به کار شد. در همان سال‌ها یادداشت‌های داستان‌نویسی‌هایش را آغاز کرد. پیرمرد و دریا هم درواقع یکی از همین یادداشت‌ها و داستان‌نویسی‌های روزنامه‌ای بود. که البته همینگوی را به هر افتخاری که برای یک شخصیت ادبی وجود دارد رساند، از «پولیتزر» گرفته تا «نوبل ادبیات».

مرد آرام بر روی صندلی چوبی و شکسته‌اش نشسته بود. خانه دیگر روی چهارپا بند نبود. مرد اما بر روی دو پایش صندلی را تکان می‌داد. نگاهی به دور و بر انداخت. قلاب ماهیگیریش دیگر نای به دام انداختن نداشت. کتاب‌های کتاب‌خانه‌اش آرام بر جای نشسته بودند. پیرمرد نگاهش بر کاغذها و انبوه نوشته‌هایش افتاد. هنوز باید بر آن‌ها کار می‌کرد. اما یک قبضه اسلحه‌ی شکاری کنار دستش، نه مثل دیگر وسایل خانه پیر شده بود، نه مثل دیگر اجزای خانه از نفس افتاده بود. اسلحه برق می‌زد. پیرمرد نگاهی به کاغذها و یادداشت‌هایش کرد، سپس اسلحه را برداشت و انگشت بر ماشه گذاشت و بر دهان گذاشت و ماشه را چکاند...

این آخرین سکانس داستان همینگوی است. مردی که داستان بود و مانند یک داستان هم مرد. همینگوی هر آن‌چه بود، همان چیزی بود که واقعن نشان می‌داد. فرق همینگوی با دیگران بر این است، آن‌چیزی که نوشت همان چیزی بود که حقیقت داشت؛ اما آن‌چه که نشان می‌دهد مانند اقیانوسی عمیق است که می‌توان به راحتی شن‌های کفش را شمرد.

* * *

به سادگی تفاوت بین داشتن و نداشتن
یادداشتی بر رمان «داشتن و نداشتن» به بهانه‌ی سال‌روز مرگ همینگوی

نوشته‌ی محمد حافظی


وارد کافه می‌شوی. با چند مرد خوش‌پوش صحبت می‌کنی. کار آن‌ها را رد می‌کنی. و وقتی آن‌ها بیرون می‌روند عده‌ای با مسلسل به آن‌ها حمله می‌کنند. ممکن بود با آن‌ها باشی اگر کارشان را قبول می‌کردی و اگر با آن‌ها بودی، حالا تو هم مرده بودی. شروعی پر تنش به همراه شخصیتی که از همان صفحه‌ی اول ممکن بود مرده باشد، باعث می‌شود خواننده از همان صفحه‌ی اول وارد داستان و تمام ذهنش درگیر آن شود. نویسنده‌ای که در همان چند صفحه‌ی اول سنگر توجه خواننده را فتح کند، تا آخر کتاب آزاد و راحت است تا کاری را که می‌خواهد در قلمرو ذهن خواننده انجام دهد.

اما «داشتن و نداشتن» بیش از آن‌که میدانی برای قدرت‌نمایی نویسنده باشد، جایی‌ست برای به تصویر کشیدن زندگی مردمی که گرفتار اشتباهات و یا جاه‌طلبی‌های عده‌ای از سیاستمداران شده‌اند. شاید مشهودترین موضوع در «داشتن و نداشتن» همان تأثیر سیاست و اقتصاد بر زندگی مردم است. همینگوی در این کتاب نشان می‌دهد که در جامعه‌ای که پیدا کردن کار خلاف قانون، حتا از دست آدم کری که نمی‌تواند درست حرف بزند، در عرض چند ساعت بر می‌آید، برای جنایت نیازی نیست به این که بیماری روحی داشته باشی و یا این که در کودکی رنج بسیار کشیده باشی و یا این‌که شیطان در روحت حلول کرده باشد! او نشان می‌دهد که چگونه مردی با جربزه که نمی‌خواهد با دست خالی پیش زن و فرزندانش برگردد به یک آدم‌کش بدل می‌شود.
«ادی از من پرسید: چرا او را کشتی؟
- برای اینکه مجبور نشوم دوازده چینی دیگر را بکشم.»
همه چیز به سادگی رخ می‌دهد. به سادگی تفاوت بین داشتن و نداشتن.

هر کس «داشتن و نداشتن» را بخواند ممکن است با این سؤال مواجه شود: آیا هری مورگان یک جانی است؟ مورگان همسر خود را دوست دارد. و برای آسایش خانواده‌اش از هیچ کاری روی‌گردان نیست. حتا جرم و اگر لازم شد آدم‌کشی. او ابتدا سعی می‌کند زندگی خود را با کرایه‌دادن قایقش به ماهیگیران بگذراند. ولی همین ماهیگیر است که بدون پرداخت پولش و با خسارتی که به قایقش وارد کرده است او را رها می‌کند و می‌رود و مجبورش می‌کند که به قاچاق دست بزند. قرار دادن هری مورگان در کنار آلبرت(شخصیتی که کار خلاف نمی‌کند ولی گرسنگی می‌کشد) و روبرتو (انقلابی‌ای که آدم‌کشی‌اش با اهداف انقلابی گروهشان توجیه می‌شود) پاسخ به این سؤال را مشکل می‌کند. در هر حال در آخر داستان می‌بینیم که هری، روبرتو و آلبرت، هرسه کشته می‌شوند و حضور مرگ که از اول داستان در آن حس می‌شد بر کل آن سایه می‌اندازد. شاید بتوان گفت، نویسنده این حقیقت را بار دیگر به خواننده گوشزد می‌کند که همه می‌میرند.

از طرف دیگر همینگوی با پرداختن به زندگی قشر به‌اصطلاح مرفه جامعه، در کنار قشر فقیر، تضاد زیبایی را در داستان به وجود آورده است. گوردن (نویسنده‌ای روشن‌فکر) و ماری (همسر هری) در دو جا هم‌دیگر را می‌بینند. یک‌بار هنگامی که ماری با سر و وضعی نامناسب از دفتر بخشداری به خانه می‌رود (احتمالن در بخشداری خبر درگیر شدن شوهرش در سرقت بانک را به او داده بودند). و بار دیگر جایی که ماری، گوردن را مست و با صورتی خونین (بعد از دعوا با رقیبش در عشق با همسرش) می‌بیند. در این دو صحنه به وضوح بدبختی یکی بر دیگری آشکار می‌شود و هر یک دیگری را حقیر می‌یابد.

اما یکی دیگر از زیباترین قسمت‌های کتاب جایی است که هری و چهار انقلابی در یک قایق‌اند و هری می‌داند که آن‌ها قصد کشتن او را دارند. در کل، در داستان‌های همینگوی (ازجمله پیرمرد و دریا) می‌توان تمایل به تشبیه زندگی به دریا را به وضوح دید. و شاید بتوان کل مضمون کتاب «داشتن و نداشتن» را در آن فصل از کتاب چشید. زیرا برخورد سه شخصیت از قشر فرودست جامعه، در آن به وضوح مشخص است: آلبرت که در همان اول به سادگی و مظلومیت کشته شد؛ نماد انسان‌هایی که اصرار بر حفظ پاکی خود دارند و گرسنگی را بر قانون‌شکنی و مرتکب گناه شدن ترجیح می‌دهند. هری که شخصیتی دارای ویژگی‌های انسانی و نه به معنی کلمه جانی و جنایت‌کار، بلکه فردی خانواده‌دوست و کسی که برای گذران زندگی چاره‌ای جز قانون‌شکنی روبه‌روی خود نمی‌بیند. و روبرتو که از کشتن لذت می‌برد و تنها به واسطه‌ی این تفکر که «در راه هدف خوبی می‌کشد، در راه بهترین هدف‌ها» تفنگی به دستش داده شده است. این کنار هم قرار گرفتن در آن قایق، در آن فضای ساکت، تاریک و نمادینی که همینگوی به وجود می‌آورد، از زیباترین قسمت‌های کتاب است.

در پایان، شاید بتوان به طور کلی منظور و مضمون کتاب را در این جمله از آن جست‌وجو کرد که: «چرا مردم شرافتمند نیستند و زندگی‌شان را از راه شرافتمندانه نمی‌گذرانند؟» و شاید پاسخش این باشد «هری: حالا دیگر برای کار، کسی اختیاری از خود ندارد. می‌توانم دستگیرش نکنم اما... کار بعدی کجاست؟»

پایگاه ادبی هنری خزه

نگاهی به کتاب: عروس رنگین‌کمان
از مجموعه‌ی چهارده جلدی اختران

نویسنده کتاب که دومین جلد از مجموعه چهارده جلدی اختران است، شهرام شفیعی است و سید کمال‌الدین طباطبائی، تصویرگری آن را به عهده داشته است.
این مجموعه که با شکل و شمایل ویژه و طراحی خاص خود از سایر مجموعه‌های این‌چنینی متمایز است، به شرح ماجرای عروسی حضرت زهرا(س) و حضرت علی(ع) می‌پردازد. شاید قبلاً داستان این عروسی را شنیده باشید یا در کتاب‌های دیگر خوانده باشید. اما این بار نویسنده از زاویه‌ای نو و دریچه‌ای متفاوت به این اتفاق فرخنده نگریسته است. زبان نویسنده به قدری زیبا و تأثیرگذار است که در برخی قسمت‌ها اشک را بر گونه‌ها جاری می‌کند. این درجه از تأثیر عاطفی از خواندن یک کتاب را بدون شک باید نشانه‌ی اقبال و موفقیت نویسنده دانست.
داستان با توصیف‌های زیبایی همراه است. در شروع داستان می‌‌خوانیم:
در اتاق کوچک‌تر فاطمه و پیرزن همسایه، به پاک کردن عدس مشغول بودند. پیرزن، فاطمه را بسیار دوست می‌داشت. همیشه از فاطمه می‌خواست تا موهایش را برای شانه زدن به او بسپارد. هنگام شانه زدن در دل می‌گفت: «من بسیار از شب می‌ترسم. گیسوی فاطمه مانند شب سیاه است، اما مثل صبح، خوشبوست. موی او تنها شبی است که دوست می‌دارم.»
راوی داستان؛ سوم شخص مفرد یا دانای کل است؛ اما حضور شخصیت پیرزن هشتادساله، به داستان رنگ و بوی تازه‌ای بخشیده است. چرا که به بهانه‌های مختلف نویسنده به روایت گوشه‌هایی از زندگی این پیرزن و نقل خاطراتش می‌پردازد. پیرزنی که از ابتدا تا انتهای داستان با مخاطب همراه است.
یکی از روش‌های مورد استفاده‌ی نویسنده در این کتاب، شیوه‌ی «داستان در داستان» است که در کتاب‌هایی چون کلیله و دمنه، مثنوی معنوی و... پیش از این خوانده‌ایم. هر ماجرا، ماجرای دیگری را تداعی می‌کند و راوی هر بار به شیوه‌ای بسیار ماهرانه و کاملاً طبیعی، سراغ نقل آن ماجرا می‌رود و چندین داستان تو در تو و البته مرتبط با یک‌دیگر را روایت می‌کند و در نهایت به داستان اصلی برمی‌گردد.
نویسنده با زبان شاعرانه و سرشار از توصیف‌های زیبا در ترسیم و روحیات قهرمانان داستان، فضاسازی و توصیف زمان و مکان موفق بوده است، او ضمن آن که سخت مراقب است تا زبان شاعرانه و سرشار از خیال داستان، برای مخاطب، ایجاد ابهام و اشکال نکند، سادگی و روانی نثر را نیز تا انتها حفظ می‌کند.
توصیفات داستان به ویژه در بخش‌هایی که به نقل خاطرات پیرزن می‌پردازد، بسیار گیرا، جذاب و تأثیرگذار هستند:
«زن، دست‌های لاغر و لرزانش را به سوی مرد گرفت و گفت: «او را از خیمه بیرون کنید و بگذارید به شمارش قبرهای برادران و پدرانش برود. من دخترم را عروس گور نخواهم کرد. می‌خواهم زنده بماند و ابرهای باران‌آور را در آسمان ببیند. می‌خواهم در مزرعه عدس بدود و سپیدی پاهایش با شبنم خیس شود... او را به تو نخواهم داد. دخترم را می‌فروشم و آن چند سکه را به تو می‌دهم تا شادمان به دنبال بزهایت بدوی...»
در صفحه پایانی کتاب، چکیده‌ای از زندگی حضرت زهرا(س) به زبان ساده و روان برای آگاهی مخاطبان آمده است که بیش‌تر جنبه‌ی تاریخی دارد. ای کاش منابع و مآخذی هم که در نوشتن این داستان‌ها از آن‌ها استفاده شده، ذکر می‌شد. بدون اغراق می‌توانم بگویم با خواندن این کتاب، مشتاق شدم تا سایر کتاب‌های این مجموعه را نیز بخوانم. حتم دارم نوجوانان اهل کتاب و مطالعه هم از خواندن آن‌ها لذت خواهند بُرد.

انسیه موسویان

جلال‌الدین محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی معروف به جلال‌الدین رومی، جلال‌الدین بلخی، رومی، مولانا و مولوی (604 - 672 قمری) از زبده‌ترین عارفان و یکی از مشهورترین شاعران ایرانی و فارسی‌زبان به شمار می‌آید.

نام او محمد و لقبش در دوران حیات خود «جلال‌الدین» و گاهی «خداوندگار» و «مولانا خداوندگار» بوده و لقب «مولوی» در قرن‌های بعد (ظاهراً از قرن نهم) برای وی به کار رفته و از برخی از اشعارش تخلص او را «خاموش» و «خموش» و «خامش» دانسته‌اند.

خانوادهٔ وی از خانواده‌های محترم بلخ بود و گویا نسبش به خلیفهٔ دوم ابوبکر می‌رسد و پدرش هم از سوی مادر به قولی دخترزادهٔ سلطان محمد خوارزمشاه بود، هرچند «بدیع‌الزمان فروزانفر» از مولاناشناسان نامدار با ارائهٔ دلایل کافی این نظریه را رد کرده ‌است.

مولوی در مورد خویش چنین سروده‌است:

هوسی است در سر من که سر بشر ندارد، من از این هوس چنانم که ز خود خبر ندارم

دو هزار ملک بخشد شه عشق هر زمانی، من از او به جز جمالش طلبی دگر ندارم

مولانا در سال 604 قمری در بلخ زاده شد، چون محمد خوارزمشاه با مشایخ از راه کم لطفی پیش می‌رفت، پدرش بهاءالدین تاب نیاورده و در سال 609 با خانوده‌اش خراسان را ترک نمود.

مدتی در وخش و سمرقند بسر برد. آن‌گاه از راه بغداد به مکه رفت و پس از نه سال اقامت در الجزیره به دعوت کیقباد سلجوقی که صوفی‌مشرب بود به قونیه پایتخت سلجوقیان روم رفت.

جلال‌الدین پس از مرگ پدرش در سال 628 قمری، نزد برهان‌الدین ترمذی که از شاگردان پدرش بود شاگردی کرد و مدتی هم‌نشین شمس تبریزی شد و بالاخره خودش پایه‌گذار طریقتی شد که مشهور به طریقت مولویه شد.

مولانا به سال 672 دیده از جهان فرو بست و در همان قونیه دفن شد.

القاب:

وی با لقبهای خداوندگار، مولانا، مولوی، ملای روم و گاهی با تخلص خاموش در میان فارس زبانان شهرت یافته است.

آثار:

مثنوی معنوی:

مولانا کتاب معروفش مثنوی معنوی را با بیت معروف «بشنو از نی چون حکایت می‌کند/از جدایی‌ها شکایت می‌کند» آغاز می‌کند. در مقدمهٔ کاملاً عربی مثنوی معنوی نیز که به انشای خود مولانا است، این کتاب به تأکید «اصول دین» نامیده می‌شود (هذا کتابً المثنوی، و هو اصول اصول اصول الدین) مثنوی حاصل پربارترین دوران عمر مولاناست. چون بیش از پنجاه سال داشت که نظم مثنوی را آغاز کرد. اهمیت مثنوی از آن رو نیست که یکی از آثار قدیم ادبیات فارسی ایران است بلکه از آن جهت است که برای بشر سرگشته امروز پیام رهایی و وارستگی دارد. مثنوی فقط عرفان نظری نیست بلکه کتابی است جامع عرفان نظری و عملی. او خود گفته‌است: «مثنوی را جهت آن نگفتم که آن را حمایل کنند، بل تا زیر پا نهند و بالای آسمان روند که مثنوی معراج حقایق است نه آنکه نردبان را بر دوش بگیرند و شهر به شهر بگردند.» بنابراین، عرفان مولانا صرفاً عرفان تفسیر نیست بلکه عرفان تغییر است.

دیوان شمس:

غزلیات و «دیوان شمس» (یا دیوان کبیر)، محبوبیت فراوانی کسب کرده ‌است. درصد ناچیزی از این غزلیات به زبانهای عربی و ترکی بوده و عمده غزلیات موجود در این دیوان به زبان شیرین پارسی سروده شده اند.

رباعیات:

مولانا در کنار «دیوان شمس» و شعرهایش در «مثنوی‌معنوی»، رباعیات عاشقانه‌ای نیز سروده‌است که می‌گویند پس از خیام از بی‌پرده‌ترین رباعیات به زبان فارسی است. پژوهندگان به ظن قوی بسیاری از رباعیات وی را از او نمی‌دانند.

نمونه‌ای از رباعیات وی چنین است:

عشق از ازل است و تا ابد خواهد بود

جوینده عشق بی‌عدد خواهد بود

فردا که قیامت آشکارا گردد

هرکس که نه عاشق است رد خواهد بود

******

عشق آمد و شد چو خونم اندر رگ و پوست

تا کرد مرا تهی و پر کرد ز دوست

اجزای وجود من همه دوست گرفت

نامیست زمن باقی و دیگر همه اوست

مجتبا صولت‌پور - «ادبیات ماندگار» دارای عنوانی‌ست بلند که نام بیست نویسنده پای آن حک شده است. با جلد قرمزرنگ حسابی به چشم می‌آید و خواننده از خودش ممکن است بپرسد، این همه نویسنده یک‌جا چکار می‌کنند.

کتاب «بیست داستان کوتاه از بیست نویسنده‌ی بوشهر» چنین کتابی‌ست. البته عنوان اصلی‌ آن «ادبیات ماندگار» است و ناشرش هم افراز. جریان از این قرار است که منتقد باسابقه‌ی بوشهر، فرشید جان‌احمدیان دست به تهیه و تنظیم کلیتی از ادبیات داستانی بوشهر می‌زند، و حاصل آن کتاب قرمز رنگی‌ست با نام بیست.نویسنده .
 
رهایی داستان با «ایام حبس» دشتی
 
ادبیات داستانی بوشهر نزدیک به صد سال قدمت دارد. علی دشتی در ۱۳۰۱ نخستین رمان خود را با نام «ایام محبس» منتشر کرد، و از این لحاظ نسبت به اغلب نویسندگان مطرح ایران پیشتاز است. پس از دشتی شاهد حضور رسول پرویزی هستیم که گرچه نگاهش به عمق جامعه نفوذ نمی‌کند، اما صاحب لحن روایی جذابی‌ست، و اما پس از او، تاثیرگذار‌ترین چهره‌ی ادبیات داستانی بوشهر تا زمان حاضر، معرفی می‌شود: صادق چوبک. چوبک چیز دیگری‌ست. شناختش از اجتماع و روایتی که به‌دست می‌دهد، تصویری‌ست چندلایه که بیانگر نوع عریانی از رئالیسم است. او دو رمان و چند مجموعه داستان موفق از خود به‌جا گذاشت که بعید است زمانی رنگ کهنگی بگیرند. با این‌همه چوبک در مقطعی از زندگی، کم‌کار شد و شاید هم افسرده. پس از این سه تن، باز هم داستان‌نویسانی آمدند که هر کدام در مقطعی صاحب آثار بعضاً تاثیرگذاری شدند، مانند: محسن شریف، محمد‌رضا صفدری، منیرو روانی‌پور، سعید مهیمنی، احمد آرام، حسن مختارزاده، حسین منصوری، فریبا جعفری. در این بین داستان‌نویسان جوان‌تری هم می‌بینیم: سعید بردستانی، حبیب احمد‌زاده، بابک لاری‌دشتی، امید پارسایی‌فر، هادی اخلاقی، حسین زارع، مریم زارعی، منصوره حکمت‌شعار، محمود سعیدنیا. در کتاب «بیست» از هر کدام از این نویسندگان، یک داستان دیده می‌شود.
 
جهانی از جهان‌بینی
 
در چنین مجموعه‌هایی، خواننده در هر قسمت از کتاب با ذهنیتی تازه و متفاوت، و مدخل‌های داستان‌نویسی متعدد مواجه می‌شود. در این کتاب، می‌توان سراغ هرگونه داستانی را گرفت. از داستان رسول پرویزی که بیشتر حدیث‌نفس‌نگاری‌‌ست و طرح‌ اثر از خاطرات قدیمی نویسنده سرچشمه گرفته، تا دید واقع‌گرای چوبک، و دنیای خاص‌پسند شریف.

مجتبا صولت‌پور: در این روز‌ها که رمان‌های کم‌حجم و سطحی بازار کتاب ایران را فتح کرده‌اند، انتشار کتاب ماندگاری همچون کتاب «بیست» اتفاق خوبی‌ست.  

بال‌های نهفته
 
در کتاب هرچه که پیش می‌آییم و به آثار نویسند‌گان جدید‌تر بوشهر نزدیک‌تر می‌شویم، گرایش غیر قابل انکاری می‌بینیم نسبت به پست‌مدرنیسم. چندین داستان با مدخل‌های پست‌مدرنیستی در کتاب به چشم می‌خورند، که چنین کاربرد‌هایی در دوتای آن‌ها چشم‌گیر‌تر است. یکی داستان «سفرنامه‌ی برج کرکس» نوشته‌ی امید پارسایی‌فر، و دیگری «سفرنامه‌ی پلوتن» نوشته‌ی محمود سعیدنیا. (دو داستان انتهایی کتاب) روایت‌های خیر-خطی و پراکنده، طنز مؤثر، دخالت تعمدی نویسنده در متن، پیش‌بردن روایت در پانویس، بازی‌های متنوع با فرم، و چرخش‌های ناگهانی داستان در روایت، از ویژ‌گی‌های پست‌مدرنیستی این دو داستان‌اند. پارسایی‌فر در «سفرنامه‌ی برج کرکس» روایت غیر-ثابتی دارد از سفری مبهم که با یک برج ماورایی و کوهی ماورایی‌تر پیوند خورده است. نویسنده با برخوردی تکنیک‌گرایانه و حاشیه‌روی در خط اصلی روایت، داستان موفقی را به کام خواننده می‌نشاند. برخورد محمود سعیدنیا با اندیشه‌های پست‌مدرنیستی حتی آگاهانه‌تر است و به هیچ‌وجه جنبه‌ی تحمیلی به خود نگرفته. او در «سفرنامه‌ی پلوتن» فردی را نشان می‌دهد که از نوعی بیماری کمر رنج می‌برد. نوعی قوز دارد که پیش از این فقط یک نفر، ایکاروس آن‌ را تجربه کرده. او در ‌‌نهایت راه درمان را پیدا می‌کند و بالاهای نهفته در قوزش آزاد می‌شوند؛ سپس زمین را به مقصد پلوتن ترک می‌کند. طنز چشم‌گیر سعیدنیا و شکستن فرم‌های ساده‌ی روایت، داستان «سفرنامه‌ی پلوتن» را به یکی از بهترین‌های کتاب «بیست» تبدیل کرده است. جالب است بدانید که هیچ‌کدام از این دو نویسنده، تاکنون کتابی از خود به دست انتشار نسپرده‌اند.
 
در مذمت جوِ حاضر
 
کلیت کتاب خواندنی و جذاب است. ضمن این‌که خواننده می‌تواند در گذر از چند ساعت خواندن، با سیر و روند داستان‌نویسی یکی از خطه‌های مهم در ادبیات داستانی ایران آشنا شود. نکته‌ی خوب دیگر، معرفی چند نویسنده‌ی جوان است، که تاکنون به هر دلیلی تمایل به چاپ کتاب‌هایشان نداشته‌اند، داستان‌های آن‌ها در کتاب «بیست» نشان‌دهنده‌ی نگاه عمیق، استعداد وافر، و قدرت قلم آن‌هاست.
در این روز‌ها که رمان‌های کم‌حجم و سطحی بازار کتاب ایران را فتح کرده‌اند، (نه بازار کتاب‌های موسوم به عام‌پسند را، که نفوذ دید سطحی در ادبیات موسوم به جدی هم روزبه‌روز عمیق‌تر می‌شود،) و جو رمان‌پسندانه‌ی حاضر که قصد دارد خود را با رمان‌های چند شبه غرق کند، انتشار ادبیات ماندگاری هم‌چون کتاب «بیست» اتفاق خوبی‌ست که می‌توان آن‌را تعمیم داد و از نمونه‌های مشابه‌اش هم استقبال کرد. تقریباً همه‌ی نسخه‌های چاپ نخست کتاب به فروش رفته و نشر افراز آماده است که چاپ دوم آن‌را به پیش‌خوان کتاب‌فروشی‌ها بفرستد.
 
ایمیل گزارشگر:
Mja. solatpoor@gmail. com
 
 
شناسنامه‌ی کتاب:
ادبیات ماندگار: بیست داستان کوتاه از بیست نویسنده‌ی بوشهر، گردآوردنده: فرشید جان احمدیان، نشر افراز، ۱۳۸۹، ۱۱۰۰ نسخه، ۳۲۰ صفحه، ۷۸۰۰ تومان.
 
عکس‌ها:
صادق چوبک، نویسنده‌ی بوشهری و از بزرگان تاریخ داستان‌نویسی ایران
رسول پرویزی، نویسنده‌ی بوشهری و نویسنده‌ی «شلوارهای وصله‌دار» از داستان‌های خواندنی در تاریخ ادبیات معاصر ایران
محمد رضا صفدری، نویسنده‌ی بوشهری و نویسنده‌ی رمان «من ببرم پیچیده به بالای خود تاکم» از مهم‌ترین نمونه‌های رمان تجربی در ایران

+ نوشته شده در  سه شنبه 10 خرداد1390ساعت   توسط کتاب فارس  |

نویسندگان بزرگ در جهان ادبیات داستانی گاهی آن قدر با فضا و شخصیت‌های آثار خود عجین شده‌اند که باعث اتفاقات جالب شده است، نوشتن در ذات خود دارای رمز و رازهایی است که گاهی ممکن است نویسنده را به مسیر‌های غیر قابل پیش بینی بکشاند یعنی روایت داستانی آن قدر به صورت خودجوش پیش می‌رود که شخصیت‌ها خود برای خود سرنوشت لازم را انتخاب می‌کنند.

تولستوی و آنا کارنینا

معروف است که لئو تولستوی در جلسه ای که برای نقد و بررسی رمان «آنا کارنینا» حضور داشت که ناگهان یک زن گریه کنان به او نزدیک شد و گفت: «شما نویسنده ها آدم های بی رحم و سنگدلی هستید چون یک شخصیت را می پرورانید تا خواننده با او حس همذات پنداری پیدا کند اما ناگهان او را به زیر چرخ های قطار پرتاب می کنید، همام بلایی که بر سر آناکارنینا آوردید، آخر چرا؟»

لئو تولستوی لحظاتی به فکر فرو می رود و بلافاصله می گوید: «باور کنید من همه تلاشم را برای نجات ایشان به کار گرفتم،حتی بارها با او حرف زدم اما او بر خلاف میل من رفتار کرد و خودش را نابود کرد، من هرگز چنین سرنوشتی را برای آنا انتخاب نکرده بودم».

مسمومیت فلوبر

گوستاو فلوبر یکی از نویسندگان بزرگ جهان نویسنده ای است که از او به عنوان یک نویسنده طرفدار حقوق زنان یاد می کنند.

فلوبر در شاهکار خود یعنی «مادام بواری» سویه های دیگری از روان شناسی زن ها را به نمایش گذاشته است، کسانی که این اثر را خوانده اند قطعا صحنه مشهور زهر خوردن شخصیت اول کار یعنی «اما» را به یاد دارند.

جالب است بدانیم که گوستاو فلوبر درست بعد از نوشتن این بخش از کار به شدت دچار سرگیجه و تهوع می شود به گونه ای که سر از تخت بیمارستان در می آورد و پزشک معالج او پس از چند آزمایش اعلام می کند که او مسموم شده است.

پیوند شخصیت های داستانی و زندگی لحظه به لحظه آن ها با نویسندگان گاهی تا جایی پیش می رود که تفکیک آن ها کار بسیار دشواری به حساب می آید.

دریازدگی همینگوی

یکی دیگر از ماجراهای خواندنی مربوط به ارنست همینگوی نویسنده معروف آمریکایی است، همینگوی رمانی به نام «پیرمرد و دریا» دارد که به زعم منتقدان ادبیات داستانی یکی از شاهکارهای اوست.

نکته اول درباره این رمان بازنویسی چهل باره آن است که می تواند به خودی خود برای نویسندگان جوان سرمشق باشد، حساسیت همینگوی آن هم در اوج شهرت تا جایی است که سال ها وقت اش را صرف نوشتن این کار می کند.

نکته خواندنی درباره این کار آن است که همینگوی در طول نوشتن پیرمرد و دریا بارها سر از بیمارستان در می آورد و پزشکان معالج مشکل خستگی زیاد و دریازدگی را در مورد او تشخیص می دهند در حالی که نویسنده در زمان نوشتن این کار کیلومتر ها از دریا فاصله داشته است.

بورخس و شخصیت هایش

معروف است که «خورخه لوئیس بورخس» نویسنده بزرگ آرژانتینی همیشه با شخصیت های داستانی اش زندگی می کرد و حتی در محافل دوستانه هم گویی در جای دیگری بود.

بورخس آن قدر در ساخت فضاهای داستانی اش حساسیت به خرج می داده که ماجراهای مربوط به شخصیت ها را شخصا تجربه می کرده است یعنی این که اگر بنا بوده یک شخصیت به مدت چند شبانه روز در تاریکی زندگی کند نویسنده این کار را پیش از او تجربه می کرده تا کارش واقعی تر به نظر آید.

«گابریل گارسیا مارکز» نویسنده شهیر کلمبیایی و برنده جایزه ادبی نوبل خاطره جالبی از بورخس دارد؛ او می گوید: «زمانی که در پاریس زندگی می کردم همیشه آرزو داشتم بورخس را ببینم چون او هم در آن زمان مقیم پاریس بود.

روزی داشتم قدم می زدم که بورخس رادر آن سوی خیابان دیدم و با اشتیاق خودم را به او رساندم و پرسیدم: «ببخشید شما جناب بورخس هستید؟» بورخس با همان آرامش همیشگی اش گفت: «بعضی وقت ها!»

مارکز این چنین نتیجه می گیرد که بورخس راست می گفت چون ذهنیت او هیچ گاه به شکل صددرصد متعلق به خودش نبود و هر لحظه در پوست یک شخصیت داستانی فرو می رفت.

بالزاک و بابا گوریو

بالزاک نویسنده معروف فرانسوی از آن جمله نویسندگانی است که هموطنانش هنوز هم آثار او را در حجم بسیار بالایی مطالعه می کنند، این نویسنده در یکی از شاهکارهایش یعنی «بابا گوریو» شخصیتی را خلق می کند که به گونه ای نماینده قشر مرفه فرانسه در آن دوران است.

این مرد که تمام زندگی اش را متعلق به دو دخترش می داند و عاشقانه آن ها را دوست دارد تصمیم می گیرد که تا ریال آخر را به دو دخترش تقدیم کند اما فرزندان قدرنشناس اوحتی در زمان مرگ هم به سراغش نمی آیند.

نکته خواندنی در این میان در گیری های کلامی و شبانه بالزاک با دو شخصیت دختر داستان است؛ می گویند بالزاک گاهی با صدای بلند آن دو دختر را به اسم صدا می زد و حتی التماس می کرد که در لحظات آخر سری به پدر پیرشان بزنند، بخشی دیگر ازاین ماجرای خواندنی زمانی است که باباگوریو می میرد و بالزاک چند روز برایش گریه می کند.

منبع : افکار خوشمزه

جایی برای زنان بر روی قله آناپورنا    Annapurna, a woman's place

نوشته: آرلن بلام                                                        Blum, Arlene

ترجمه: رحیم دانایی                                                Danaei, Rahim

             232 صفحه- قطع وزیری

              نشر روان

              چاپ اول – زمستان83

داستان پیروزی و تراژدی اولین تیم مستقل زنان

در تلاش برای دستیابی به یکی از بلندترین قله های دنیا

ابتدا نویسنده در «مقدمه بیستمین سال انتشار کتاب» انگیزه های خود را از نوشتن کتاب بیان کرده و به پیشرفت زنان در رشته های مختلف ورزشی اشاره می کند:

[... در اصل من این کتاب را برای فهمیدن چگونگی صعود آناپورنا توسط ما و درگیری هایی که من به عنوان سرپرست تیم با آن مشغول بودم، نوشتم... زمانی صعودی ساده را با اصطلاح «یک روز راحت برای خانم» طعنه می زدند، اکنون آن طعنه توسط این اصطلاح جایگزین شده است « یک روزی یک پسری ال کاپیتان را آزاد صعود خواهد کرد!»]«صفحه6»

سپس در بخش پیش گفتاریادداشتی از "موریس هرزوگ" آمده که به احتمال قوی در سال های اولیه انتشار کتاب نوشته شده است. هرزوگ با اشاره به شیوه نگارش کتاب، به موضوع تبعیض علیه زنان می پردازد:

[روش بیان مستقیم، لحن گیرا و توضیح دقیق جزییات که کتاب آرلن بلام در انجام آن موفق بوده است، باعث می شوند تا خواننده خود را در جریان ماجرا احساس کند... دلایلی که برای اثبات پایین تر بودن زنان آورده می شوند، چیزهای معتبری نیستند. آنها حقیقت نیستند، بلکه تعصب هستند ...]«صفحه7»

در ادامه نویسنده در بخش «معرفی و آشنایی» ضمن ارائه تاریخچه مختصری از کوهنوردی زنان، چگونگی تشکیل تیم و ایده صعود آناپورنا را توضیح می دهد.در تاریخچه مذکور اگرچه فقط به اسامی بسنده شده، اما با توجه به نبود منابع معتبر در دسترس نویسنده در ایران، می تواند از معدود نوشته های قابل اتکا در این زمینه باشد.

خواننده در این بخش متوجه می شود که کتاب در چه دوره ای و با چه دیدگاهی نوشته شده است.شاید بتوان – با کمی اغماض- شرایط آن دوره را با دوره کنونی زنان ایرانی برابر دانست:

[... مدتی نه چندان بعد از آن، دعوتنامه ای برای صعود به قله مک کینلی دریافت کردم که در آن از زنان دعوت شده بود که در کمپ اصلی و کمپ های بالایی به عنوان کمک آشپز فعالیت کنند. قیمت های مناسبی پیشنهاد شده بودند ولی آنها در صعودها شرکت داده نمی شدند...]«صفحه8»

هرچند اقدامات آنها برای رهایی از این وضعیت، بسیار بالاتر از سطح فعالیت های کنونی زنان ایرانی است:

[... در طول چندین سال رفتار و برخورد خیلی ها در سازمان های رسمی کوهنوردی با من و سایر زنان، مرا رنجانده و حتی عصبانی کرده بود. اما وقتی که مطبوعات و رسانه ها از من در مورد تبعیض از طرف مردان (چیزی که بارها از من می پرسند) سوال می کردند، جواب های من همیشه و تعمدا نامفهوم و گنگ بوده است. من دوست دارم که این برخورد و نگرش عوض شود و برای خاتمه دادن به آن از بیانات مشاجره آمیز خودداری و اجتناب می کنم. عمل ما در کوه ها باید برای آنها حرف بزند...]«صفحه13»

در واقع با خواندن این بخش دیگر ابهامی در مورد دلایل صعود یک تیم از زنان به آناپورنا باقی نمی ماند:

[... هرچند تیم ما مواجه با دوگانگی این تصور شده بود که آیا زنان می توانند و یا باید به قله های بلند صعود کنند، ولی برای ما در وهله اول آناپورنا، یک تلاش و مبارزه شخصی بود...]«صفحه13»

سپس گزارش اصلی برنامه آغاز می شود. کتاب همانطور که موریس هرزوگ گفته، مانند یک داستان پرکشش خواننده را با خود همراه می کند. آرلن جزییات و مسائل برنامه را به بهترین شیوه می نویسد و بی پروایی اوست که جذابیت آنها را دوچندان می کند:

[... زمانی که آنی به صحبت های خودش در مورد یشی و چشم های قهوه ای زیبای او ادامه داد، چشم های خودش حالت رویایی پیدا کردند و در مورد او دلواپس شدم... قاطعانه به او گفتم :« از قوانین تیم که اطلاع داری. در طول صعود عشق ممنوعه»... ]«صفحه40»

[... من به همه داروخانه ها سرزدم و برای آنها شرح دادم که دنبال چه چیزی هستم، ولی بنظر نمی رسید چیزی به نام نوار بهداشتی در کاتماندو برای فروش وجود داشته باشد...]«صفحه39»

[لیز اضافه کرد:«... اونا شکل های آلت جنسی روی برف می کشن. یک دفعه وقتی ورا واتسون از اونا خواست که اینکارا نکنن، گفتن:شرپاها اینها را نمی کشن، یتی اونا رو می کشه»]« صفحه104»

او - مثل هر زن دیگر- در برخورد با اشخاص ابتدا ظاهر آنها را توصیف می کند و بلافاصله قضاوت خود را می نویسد:

[جیپ توسط مایک چنی، نماینده ما در نپال رانندگی می شد. او که یک انگلیسی با منظر جن و بینی شبیه قلاب بود، دارای روحیه و بشاشیت مطبوعی بود... ]« صفحه27»

[او در شلوار سبز و پیراهن نپالی خود و در حالی که موهای قهوه ای خود را به پشت انداخته بود، بسیار آرام و خونسرد به نظر می رسید. او با وجود لاغر بودن ، خیلی قوی بود. از نظر اندام و فرم بعضی مواقع بسیار دلربا بود ولی در سایر مواقع که ماهیچه های او دیده می شدند تقریبا مثل یک جنس مذکر به نظر می رسید... ]« صفحه28»

کتاب با اینکه بیشتر از هر گزارش دیگری به حاشیه می پردازد، اما از اصل صعود و مسائل فنی غافل نمی شود بطوریکه می تواند برای صعودهای هیئتی جنبه آموزشی داشته باشد. همه مسائل مربوط به چنین صعودهایی اعم از هم هوایی، گشایش مسیر، رقابت بین افراد، هدایت تیم، اداره شرپاها، سرپرستی کمپ ها و حتی نحوه خرید و بسته بندی مواد غذایی به خوبی بیان شده است:

[بعد از دوسال تدارکات در آمریکا، هنوز باید وسایل خودمان را از گمرک ترخیص می کردیم. مجددا آنها را بسته بندی و آب بندی می کردیم و در 150 جعبه جای می دادیم. همچنین اعضای نپالی تیم را انتخاب و آنها را بیمه می کردیم، چند صد کیلو مواد غذایی خریداری و بسته بندی می کردیم و برای یک هلی کوپتر نجات هماهنگی به عمل می آوردیم... ]« صفحه29»

[آموزش من به عنوان سرپرست گروه ادامه داشت. تربیت و تجربه به من آموخته بودند که آدم ملایم و رئوفی باشم ولی می فهمیدم که این رفتارها سازگار با سرپرستی فعال نیستند... رمز کار این بود که حتی المقدور به جلو حرکت کنید... تیم کوهنوردی به یک سرپرست قوی احتیاج داشت نه یک دیکتاتور]«صفحه38»

آرلن حتی در بعضی مواقع به توضیح نکات آموزشی شخصی می پردازد:

[... اگر بهمن فرد را در عمق برف قرار داده است، او باید سعی کند که قبل از متوقف شدن برف یک دست خود را تا جایی که امکان دارد بالا بیاورد...]«صفحه142»

آرلن در پایان کتاب نیز ایده جالبی به کار بسته و سرگذشت اعضای تیم را در دو برهه زمانی دیگر نگاشته است. یک بار در سال های آغازین دهه هشتاد – همزمان با اولین چاپ های کتاب- و بار دیگر در سال های پایانی دهه 90- همزمان با بیستمین چاپ کتاب- که شوق دانستن آنها بر جذابیت کتاب می افزاید.

:ایستاده از چپ به راستMargi rusmore, Alison Chadwick-onyszkiewicz, Christy tews, piro kramar, Irene miller, joan firey, annie whitehouse, Arlene blum

 :نشسته از چپ به راستdyanna taylor, vera Watson, vera komarkova, dombar singh gurung(افسر ارتباط تیم), Elizabeth klobusicky-mainlander, marie ashton

درگذشتگان: Alison Chadwick-onyszkiewicz(1978), vera Watson(1978), joan firey(1980), vera komarkova(2005)

با گذشت بیست و هشت سال، هنوز هم به لطف صداقت آرلن، می توان برنامه را بررسی کرد و انتقادهایی به آن وارد دانست که این کار می تواند جنبه آموزشی نیز داشته باشد. مثلا با اعتماد  به گفته های آرلن، از نظر فنی او را باید در زمره ضعیف ترین افراد تیم به حساب آوریم و شاید همین نکته است که سبب می شود همه اعضای تیم  در عمل او را به عنوان سرپرست قبول نداشته باشند، بطوریکه فاجعه برنامه نیز در اثر ناتوانی سرپرست و خودسری اعضای تیم رخ می دهد.

رحیم دانایی که اکنون در زمینه متون کوهنوردی مترجمی باتجربه شده، در اولین تلاشش برای ترجمه کتاب های ماجراجویی، عملکرد قابل قبولی ارائه می دهد. او لغات مناسبی را بعنوان معادل بکار برده و لحن گفتار را به خوبی منتقل کرده است، هرچند با جمله بندی های طولانی او، در بعضی مواقع منظور نویسنده بسختی فهمیده می شود.

[امیدوار بودیم که یک هوای خوب و محدود صعود را قبل از کوتاه شدن روزها و جریان هوا و بادهای سرد زمستانی که از کوه ها سرازیر می شوند داشته باشیم تا صعود خود را انجام دهیم...]«صفحه26»

کتاب در بهار 84 به بازار آمد، یعنی زمانی که تحت الشعاع تبلیغات صعود اولین بانوان مسلمان به اورست بهمراه کاروانی از مردان و شرپاها، همه عقب ماندگی ها به فراموشی سپرده شده بود، ولی انتشار این کتاب ضربه ای بود بر طبل تهی ادعاها.

آرلن در مقدمه خود سوالی می پرسد که لحن آن نشان می دهد انتظار پاسخ مثبتی ندارد. او می گوید:«آیا حقیقت صعود یک قله بلند هیمالیا توسط یک تیم زنان در سال 1978 اهمیت یا جذابیتی برای دنیای قرن بیست و یک دارد؟» و متاسفانه ما باید بگوییم برای "ایران قرن بیست و یک" بله.

هرزوگ در پیش گفتار می نویسد:«حتما خوانندگان هم در جریان مطالعه کتاب مانند من به هیجان درخواهند آمد. برای چیزی که آرلن به همه ما داده است، من تشکر خالصانه ای به او بدهکارم» و من اضافه می کنم «به رحیم دانایی نیز همچنین.»

پانویس

برگزاری جشن جهت معرفی آثار هنری، ادبی و ...در همه دنیا امری معمول است و در ایران نیز – هرچند نامنظم- برای کتاب های داستانی و شعر، انجام می شود.

ای کاش گروه های کوهنوردی نیز با برگزاری جشن هایی برای این گونه کتاب ها، علاوه بر قدردانی از نویسندگان و مترجمان، گامی در جهت تبلیغ و معرفی آنها برمی داشتند.

 نویسنده:منصور احمدی عضو انجمن کوهنوردی پلی تکنیک تهران

واحد معرفی کتاب تبیان زنجان-

معرفی کتاب

مردها درباره عشق و وفاداری چطور فکر می کنند؟

نویسنده: استیو هاروی

مترجم: ریحانه هاشم پور

ناشر: راشین

زبان کتاب: فارسی

تعداد صفحه: 160

اندازه کتاب: رقعی - سال انتشار: 1389 - دوره چاپ: 1

مروری بر کتاب

هر چه لازم است درباره مردها و رابطه با آنها بدانید همین جاست.

چه چیزهایی به یک مرد انگیزه می دهد.

مردها فقط به سه چیز نیاز دارند: حمایت، فداکاری و...

«باید با هم حرف بزنیم» و سایر جملاتی که مردها را فراری می دهد

هدف یک مرد از رابطه با شما چیست؟

چرا مردها خیانت می کنند؟

پنج پرسش که باید بپرسید قبل از اینکه رابطه عمیق تر شود

و...

فهرست

• بچه ننه!

• قانون نود روز، متانت خود را حفظ کنید

• زنان قوی، مستقل اما تنها

• چطور رابطه را به ازدواج ختم کنیم؟

• اگر از همسر سابقان بچه دارید

• و...

مَگیل فرمانده گردان قاطریزه

نام کتاب: مگیل
نویسنده: محسن مطلق
ناشر: دفتر طنز حوزه هنری
مهدی فرج‌الهی

مگیل قاطری است که همراه چند استر تسلیحات و تدارکات جنگی را  به نیروهای خط مقدم می‌رساند. این قاطر که از عراقیها به غنیمت گرفته شده و  تنها زبان عربی می‌فهمد از کمین جان سالم به درمی‌برد و قرار می‌شود تا رزمنده‌ای مجروح به نام رسول را به پشت جبهه برساند‌. رسول که هم نابینا شده و هم ناشنوا به مگیل اعتماد می‌کند و دنبالش به راه می‌افتد‌. مگیل‌ قاطری است که گاز می‌گیرد‌، لگد می‌زند و یکسری کارهای بی‌ادبی هم می‌کند‌. در این مسیر اتفاقات جالب و پیش‌بینی نشده‌ای می‌افتد که رمان مگیل را تشکیل می‌دهد‌. اتفاقاتی که با توجه به شخصیتها و روند داستان ایجاد موقعیتهایی با نمک و شیرین می‌کند‌. نویسنده در این مجموعه سعی کرده تا از کلیشه‌های مرسوم در آثار دفاع مقدس فاصله بگیرد و با ایجاد فضایی متفاوت دست به کاری تازه بزند‌. البته  چنین نگاهی به جنگ تازگی ندارد ‌اما طرح داستان و نحوه بسط و گسترش آن تازه است‌. اشکالات فنی ظریفی در شیوه خیالپردازی نویسنده در برخورد با شخصیت نابینا‌ و ناشنوای داستان به چشم می‌خورد اما موضوع و تعلیق داستان از کشش لازم برای اینکه مخاطب را همراه خود کند برخوردار است و همین ماجرا باعث می‌شود تا آن نکات به چشم نیاید‌.

داستان بلند مگیل به قلم‌ «‌محسن مطلق‌» که توسط دفتر طنز حوزه هنری و انتشارات سوره مهر در ۸۸ صفحه و قطع رقعی منتشر شده است‌، داستانی جذاب و خواندنی است که با وجود کوتاهی به عقیده بسیاری از دوستان ارتباط بهتر و بیشتری می‌تواند با مخاطب برقرار کند به نسبت برخی آثار که بیشتر در دکور منازل ‌مورد استفاده قرار می‌گیرد‌. کتابهایی که تعداد صفحات آن از حوصله همه اهل محل هم خارج است‌. کاش مسوولین ذیربط اگر واقعا به فرهنگ جنگ و دفاع مقدس علاقه‌مند هستند به آثاری مثل «مگیل‌» توجه بیشتری داشته باشند‌.

هنوز شک و تردیدهای زیادی درباره فروید نوشته هاش و یافته هاش وجود داره!

فروید در ششم ماه مه 1856 در شهر فریبرگ متولد شد. پدرش 40 سال و مادرش (زن سوم پدر فروید) تنها 20 سال داشت.در خانواده فروید هشت فرزند وجود داشت که دو نفر از آنها برادران ناتنی بزرگسال فروید همراه با کودکانشان بودند.

فروید از تمام کودکان خانواده بدش می‌آمد و هنگامی که رقیبی برای محبت مادرش به دنیا می‌آمد، احساس حسادت و خشم می‌کرد.

فروید هنگام بزرگسالی خصومت ، انزجار و خشم کودکی خود را نسبت به پدرش به خاطر می‌آورد. او نوشت که در سن 2 سالگی نسبت به پدرش احساس برتری می‌کرد. مادر فروید نسبت به فرزند اول خود احساس غرور می‌کرد و متقاعد شده بود که وی مرد بزرگی خواهد شد.

فروید از همان سال‌های نخستین سطح بالایی از هوش را نشان داد که والدین او به پرورش آن کمک کردند. برای مثال خواهران او اجازه نواختن پیانو را نداشتند مبادا که صدای آن مطالعات فروید را آشفته کند. به او اتاقی اختصاصی داده شده بود که بیشتر وقت خود را در آن می‌گذراند و حتی غذایش را در آنجا می‌خورد تا وقت مطالعاتش را از دست ندهد. اتاق وی تنها اتاق آپارتمان بود که چراغ نفتی باارزشی داشت و باقی افراد خانواده از شمع استفاده می‌کردند.

فروید یک سال زودتر از معمول وارد دبیرستان شد و اغلب شاگرد اول بود. فروید که زبان آلمانی و عبری را به راحتی صحبت می‌کرد در مدرسه بر زبان‌های لاتین ، یونانی، فرانسوی و انگلیسی تسلط یافت و ایتالیایی و اسپانیایی را خودش یاد گرفت.

هنگامی که زمان انتخاب شغل فرارسید، در میان مشاغل معدودی که در وین برای یک یهودی گشوده بود، وی پزشکی را برگزید.

علت این انتخاب این نبود که وی آرزو داشت پزشک شود، بلکه او معتقد بود که مطالعات پزشکی به حرفه‌ای در پژوهش علمی خواهد انجامید که ممکن بود شهرتی را که عمیقا دوست داشت برایش به ارمغان آورد.

او پس از گذراندن دوره دکتری پزشکی در دانشگاه وین به عنوان پزشک عمومی به کار مشغول شد و احترام خاصی در جامعه به دست آورد.

فروید در خلال کارهای پژوهشی‌اش با ژان‌مارتین شارکو، عصب‌شناس فرانسوی، به نوعی اختلال هیجانی به نام هیستری علاقه‌مند شد.

پس فروید و دوست فرانسوی‌اش و دکتر ژوزف بروئر، درمان یک بیمار که به نام «آنا اُ» شناخته می‌شود و در واقع خانمی به نام برتا پاپن‌هایم بود را شروع کردند. عوارض او شامل سرفه‌های عصبی، بی‌حسی و فلج بود. در طول درمان، او چند حادثه آسیب‌زا را در زندگی گذشته‌اش به یاد آورد که فروید و بروئر اعتقاد داشتند در بیماریش دخالت دارند.

دو پزشک چنین نتیجه‌گیری کردند که مشکلات آنا علت جسمی ندارد و گوش‌دادن به صحبت‌های او اثر آرام‌بخشی در عوارض او داشت. فروید و بروئر برپایه کارهایی که با آنا کردند در سال 1865 کتاب «مطالعاتی در هیستری» را انتشار دادند. که اغلب نقطه آغاز رسمی روانکاوی تلقی می‌شود. روش درمان آن‌ها به نام «گفتار درمانی» معروف شد.

در اوایل دهه ۱۹۰۰ دانشمندانی چون ویلیام جیمز که در حال احتضار بود، افکار پرمخاطره فروید را به عنوان نظامی که روان‌شناسی قرن بیستم را شکل خواهد داد، تصدیق کردند. در واقع او همراه با گروه برجسته‌ای از همکارانی که به انجمن روانکاوی وین پیوسته بودند، روان‌شناسی قرن بیستم را شکل داد. اغلب این همکاران به پیشرفت روانکاوی کمک کردند.

در سال ۱۹۰۹ فروید از جامعه روان‌شناسی امریکا قدردانی رسمی دریافت کرد. از او برای یک رشته سخنرانی دعوت شد که در آنجا به او درجه دکترای افتخاری اهدا کردند. در طول سال‌های ۱۹۲۰ تا۱۹۳۰ که فروید به اوج موفقیت خود رسیده بود، سلامتی او شروع به تحلیل رفتن می‌کرد.

او از سال ۱۹۲۳ تا زمان مرگش که ۱۶ سال بعد بود، تحت ۳۳ عمل جراحی برای سرطان دهان قرار گرفت. زیرا او روزانه ۲۰ سیگار برگ می‌کشید.

در سال ۱۹۳۸ نازی‌ها اتریش را اشغال کردند. ولی به رغم اصرار دوستانش فروید ترک کردن وین را نپذیرفت.

چندین بار خانه او مورد هجوم دارودسته نازی‌ها قرار گرفت. پس از اینکه دختر او آنا دستگیر شد، فروید موافقت کرد که وین را ترک کند و به لندن برود. چهار خواهر او در اردوگاه کار اجباری نازی‌ها مردند.

سلامتی فروید به نحو چشمگیری تحلیل رفت. اما او از نظر عقلانی هوشیار ماند و تقریبا تا آخرین روز زندگی‌اش به کار ادامه داد.در اواخر سپتامبر ۱۹۳۹ او به پزشک خود ماکس شور گفت: اکنون این زندگی جز شکنجه چیز دیگری نیست و دیگر معنی ندارد.

دکتر قول داده بود که اجازه نخواهد داد فروید بیهوده رنج بکشد. او طی ۲۴ ساعت بعدی سه بار مرفین به او تزریق کرد که هر مقدار مصرف آن بیشتر از اندازه لازم برای تسکین درد بود و سالهای طولانی درد فروید را به پایان رساند.

زیگموند فروید به عنوان بنیان‌گذار روانکاوی بیش از هر کس دیگری در تاریخچه روانشناسی هم مورد تحسین قرار گرفته است .

از آثار دیگر فروید ، توتم و تابو ، روان شناسی ، مفهوم ساده روانکاوی ، اصول و مبانی روان شناسی ، روان شناسی آینده یک پندار ، پیدایش روانکاوی درباره هیستری ، لئوناردو داوینچی ، مهمترین گزارشهای آموزشی تاریخ روانکاوی ، پسیکانالیز روانکاوی برای همه ، تفسیر خواب ، موسی و یکتا پرستی ، سه رساله درباره تئوری میل جنسی ، کاربرد تداعی آزاد در روانکاوی کلاسیک ، آینده یک پندار ، پنج گفتار از فروید ، پنج گفتار در بیان روانکاوی ، اصول روانکاوی بالینی ، مبانی روانکاوی ، آسیب شناسی روانی زندگی روزمره -،اشتباهات لپی ، تعبیر خواب و بیماریهای روانی و روانکاوی را می توان نام ب

هنری جیمز، جین آستین، کافکا، استیگ لارسون و جان کندی تول نویسندگانی هستند که حتی پس از مرگ نیز اثری مهم به دوستداران ادبیات هدیه دادند.

1. «محاکمه» نوشته فرانتس کافکا (1925)

هر سه رمان بزرگ این نویسنده اهل چک پس از مرگ او منتشر شدند. بهترین این سه اثر «محاکمه» بود که یک سال پس از مرگ نویسنده بر اثر سل، چاپ شد. البته دستنویس کافکا کامل نبود و مکس برود، دوست و نویسنده زندگینامه کافکا دستی روی آن کشید و منتشرش کرد.

مثل دیگر کتاب های کافکا در «محاکمه» نیز شاهد علاقه این نویسنده به شرایط بشر از دید جوزف ک. هستیم، یک منشی بانک بلندپرواز که به اتهام جرمی نامشخص (برای خودش و خواننده) بازداشت و در نهایت کشته می شود.

کافکا این اثر را به صورت یک حکایت پندآموز نوشته بود اما متوجه نبود چه پیش بینی تاریخی تلخی می کند. دولت توتالیتری که در کتاب قدرت را در دست دارد و جوزف ک. را دستگیر می کند شباهت بسیاری با رژیم های حاکم اروپا در قرن بیستم دارد.

2. «برج عاج» نوشته هنری جیمز (1917)

این اثر یک زوج تجاری میلیونر و البته در حال مرگ به نام های ابل گاو و فرانک بترمن را به عنوان شخصیت محوری دارد. اولین رمان از دو اثر ناتمام جیمز، نقد تند و تیزی به حرص و فساد آمریکا است.

این اثر ریتم آرامی دارد و نثری فاخر، هم دوره ای های هنری جیمز معتقد بودند این نویسنده با این کار به مخالفت و تنفر از تنبلی سرمایه داری دامن زده است.

انتشارات «اسکریبنر» برای نوشتن این اثر پول زیادی به عنوان پیش پرداخت به جیمز داد. پولی که در واقع از طرف یکی از دوستان نویسنده پرداخت شده بود.

3. «Sanditon» نوشته جین آستین (1817)

جین آستین نوشتن آخرین اثرش را زمانی شروع کرد که دیگر در برابر بیماری مرموزش تسلیم شده بود. بیماری که در نهایت موجب مرگ او شد. در نتیجه تنها 11 فصل اول کتاب تکمیل شدند.

اما در کمال شگفتی بیماری اصلا بر شوخ طبعی گزنده او تاثیری نداشته و در کتاب شاهد تمسخر وسواس خواهران پارکر نسبت به سلامتی خود هستیم.

این اثر همیشه مورد علاقه «پایان بخش ها» بوده است، پایان بخش ها نویسندگانی هستند که آثار ناتمام دیگر نویسندگان را تکمیل می کنند. حداقل 12 نسخه از «Sanditon» به قلم چنین نویسنده هایی موجود است. «ترغیب» آخرین رمان کامل آستین نیز پس از مرگ او به چاپ رسید.

4. «ائتلاف عقب مانده ها» نوشته جان کندی تول (1980)

او نویسنده ای است که دنیای ادبیات به او بی مهری کرد (یک دلیل آن خودکشی او در سال 1969 بود). «ائتلاف عقب مانده ها» 11 سال پس از مرگ نویسنده منتشر شد و جایزه پولیتزر داستان نویسی را نیز دریافت کرد.

ماجرای این اثر که کمدی پیکارسک محسوب می شود در نیواورلئان دهه 1960 میلادی می گذرد و داستان فردی به نام ایگناتوس جی. ریلی است که با عنوان «دن کیشوت چاق» شهرت دارد. توصیفات غنی تول از نیواورلئان و توانایی او در القای گویش مردم این منطقه بهترین نمونه چنین کاری در ادبیات است.

5. سه گانه «هزاره» نوشته استیگ لارسون (2005-2007)

لارسون در زمان حیات در دنیای روزنامه نگاری سوئد شهرت بسیاری داشت و دلیل این امر تلاش او در برملاکردن فساد گروه های راست گرای افراطی بود. او سه گانه «هزاره» را که اولین کتاب آن «دختری با خالکوبی اژدها» نام دارد برای تفنن می نوشت و تلاش چندانی برای چاپ آنها نکرد.

پس از مرگ او بر اثر سکته قلبی در سال 2004 کتاب ها چاپ و به پرفروش ترین کتاب های دهه تبدیل شدند. در مجموع 27 میلیون نسخه از این سه اثر تا سال 2010 به فروش رفته است و نسخه سینمایی آنها نیز در سوئد تولید و با استقبال فراوان روبرو شد. نسخه سینمایی آمریکایی این آثار نیز در دست تولید هستند.

دو اثر دیگر «دختری که با آتش بازی کرد» و «دختری که لانه زنبورهای قرمز را لگد کرد» نام دارد. هر سه رمان جنایی داستان روزنامه نگاری است که با کمک دختری متخصص هک رایانه پرونده های جنایی را حل می کند. لارسون سال گذشته میلادی از سوی نشریه «یواس ای تودی» به عنوان نویسنده سال معرفی شد.

منبع: آفتاب نیوز

ادبیات روسیه بیشک یکی از غنی ترین و درخشان ترین محصولات ادبی در سراسر جهان به شمار می روند که با قدرت ساختاری و نگاه انسانی و هستی شناسانه خود به زندگی و انسان همواره در پرده تاریخ نقشی مهم ایفا نموده اند.اگر در هر کشور فقط یکی از نوابغ  و اساطیر ادبیات داستانی روسیه ظهور می کرد آین کشور به عنصر فرهنگی مهمی بدل می شد اما روسیه به تنهایی دهها از این افراد دارد.چخوف،تولستوی،داستایوفسکی،بولگاکف،ناباکف،سولژنیستین،گورکی،پاسترناک و شولوخف از مهمترین این افرادند.

ادبیات روسیه داستان زندگی،عشق و مرگ مردمی است که شرایط سخت جغرافیایی و تاریخی آنها را به تصمیم ها و اقدامات درست و غلطی کشانده که هر کدام نوعی از زندگی و نتیجه را رقم زده است.نویسندگان روس به استادی به تصویر این زندگی پر چالش پرداخته و به بهانه آن به نقب به آرمانها،آرزوها و تمایلات عمیق فلسفی ،اجتماعی و حتی الهی انسانها پرداخته اند.

دن آرام یکی از مهمترین آثار ادبی روسیه است که به نقل تاریخ قزاقهای ناحیه دن در دوران انقلاب روسیه و بعد از آن و تلاش برای رسیدن به حقوقشان می پردازد.رئالیسم عمیق و ساده اثر در کنار نمایش درد و رنج ملتی در راه رسیدن به حقوقشان آن را به یک حماسه بیبدیل و درخشان بدل کرده است.

قهرمان اصلی رمان گریگوری مله خوف یک قزاق جوان و پر سوداست.در طول رمان ما با او و اشتباهات،پیروزیها و شکستهایش،عشقهایش و آرمانهایش که به نوعی جلوه آرمانهای ملت قزاق است همراه می شویم با او عشق می ورزیم و با او درد می کشیم و در نهایت بعد از سوختنهای بسیار برای آرامش به خانه کوچک قزاقیش باز می گردیم در حالی که سرنوشت زخمهای بسیار بر او و ما زده است.رمان بسیار پر شخصیت است اما بیشتر حول محور مله خوفها و مردم استانیستای(بخش) و خوتور(دهکده) زادگاهشان و همسایه ها و دوستان و دشمنانشان می پردازد.شخصیتها تلفیقی از واقعی و خیالی اند اما تاریخ داستان کاملاً با واقعیت تطبیق می کند.فضای داستان روستایی است و المانهای ادبیات روستایی در آن بسیار مشهود می باشد.گریگوری به خاطر مردمش بارها به سرخها و سفیدها می پیوندد و هرگز آرامش نمی بیند او که درد امانش را بریده کارهای درست و غلط زیادی می کند تا آرامشی یابد اما مثل اینکه آرامش از او می گریزد.داستان مثل تابلوی نقاشی و فیلم مستند تاریخ را روایت می کند و ما را به قلب حوادث می برد.همه در این رمان در دستان تقدیر اسیرند.انگاری سنگی راه افتاده و همه را با هم به قعر دره می برد.

شباهتهایی بین این اثر و جنگ و صلح تولستوی هست اما در این رمان نگاهی ساده و سیاهتر حاکم است در حالی که تولستوی مرتب به فلسفه و جامعه شناسی و تفکرات مسیحایی او اشاره دارد ولی شولوخف یک مرد ساده روستایی است که دست سرنوشت همه چیزش را ویران کرده و او جز درد و شرح آن چیزی دیگر ندارد.گریگوری تشابهی ضمنی هم به دوشخصیت اصلی رمان کلیدر محمود دولت آبادی گل محمد و ستار پینه دوز هم دارد و شاید دولت آبادی از این رمان الهام گرفته باشد و تشابه فضای روستایی کلیدر و دن آرام هم این امر را تشدید می کند.

ترجمه دن آرام به وسیله احمد شاملو با نثری بومی شده یک شاهکار هنری است که انسان را به خواندن این شاهکار ادبی ترغیب می کند.

نوشته شده توسط محمد رضا آزادی

محمدرضا سرشار مشهور به رضا رهگذر، نویسنده و منتقد ادبی و گوینده برنامه رادیویی قصه ظهر جمعه

زندگی [ویرایش]

او در سال ۱۳۳۲ در کازرون متولد شد. او پس از اخذ دیپلم و طی دورهٔ سربازی در سال ۱۳۵۴، در رشتهٔ مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران مشغول به تحصیل شد؛ اما به خاطر علاقه‌ای که به نویسندگی داشت موجب شد تا وارد عرصهٔ هنر شود.

فعالیت ادبی [ویرایش]

نخستین آثار قلمی سرشار (رهگذر) در سال ۱۳۵۲، در یکی از مجلات هفتگی ادبی، و اولین کتابش در سال ۱۳۵۵ به چاپ رسید. در مجموع، چهار عنوان کتاب و چند داستان کوتاه از سرشار، در دوران پیش از انقلاب متشر شد.

سرشار فعالیت سیاسی در دوران سلطنت دودمان پهلوی را با داستان‌های خود پی می‌گرفت. با وجود این، در دوران اوج گیری انقلاب ۵۷، در اواخر دوره صدارت تیمسار ازهاری دستگیر و اوایل نخست وزیری شاهپور بختیار، همراه با خیل زندانیان سیاسی کشور، آزاد شد.

در دوران پس از پیروزی انقلاب ۵۷، ۸۵ عنوان کتاب دیگر از وی، در قالب داستان، پژوهش، نقد و مباحث نظری ادبی، به شکل تالیف یا ترجمه، برای کودکان و نوجوانان و بزرگسالان منتشر شد.

آثار [ویرایش]

آثار سرشار تاکنون، دست کم ۲۶ جایزه را در سطح کشور به خود اختصاص داده وبرخی از آنها، در داخل و خارج کشور، به زبانهای انگلیسی و اردو، ترجمه شده‌است. نشریه بین المللی who is who، در سال ۱۳۷۳، نام وی را به عنوان یکی از مشاهیر فرهنگ ایران به ثبت رساند.

افزون بر این آثار، از سرشار دهها مقاله، نقد و مصاحبه‌های تخصصی، در مطبوعات مختلف کشور به چاپ رسیده که هنوز مجالی برای تدوین آنها به صورت کتاب به دست نیاورده، اما ۴ عنوان کتاب جدید او، در دست چاپ است.

معلمی، چند سال تدریس در دانشگاه تهران، چند سال مدیری گروه آینده سازان و سردبیری هم‌زمان سه برنامه رادیویی، ۲۴ سال گویندگی قصه ظهر جمعه، سردبیری چهار مجله ویژه کودکان و نوجوانان، سردبیری دو فصلنامه تخصی ادبی، عضویت در شورای سردبیری یک مجله تخصصی، ۱۵ سال داوری کتاب سال وزارت ارشاد، پنج سال عضویت در هیئت نظارت بر کتابهای کودکان و نوجوانان، دبیری گروه ادب و هنر دو روزنامه، مدیریت هیئت علمی گروه ادبیات اندیشه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، سه دوره ریاست هیئت مدیره انجمن قلم ایران، دو دوره عضویت در هیئت منصفه دادگاه مطبوعات، چند سال سرپرستی واحد ادبیات حوزه هنری و... از مسئولیتهای سرشار طی سالهای پس از انقلاب بوده‌است.

برخی سوابق کاری [ویرایش]

• ۲۴ سال گویندگی «قصه ظهر جمعه» شبکه سراسری رادیو
• دو سال قصه گویی در برنامه نوجوان شبکه یک سیما(آستانه)
• مدرس دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران
• مدرس دانشسرای تربیت معلم شهدای مکه (۱۳۷۵)
• تدریس به استادان زبان فارسی دانشگاههای هند و پاکستان(۱۳۷۶)
• عضو کمیته ادبیات شورای هنر (وابسته به شورای عالی انقلاب فرهنگی) به مدت ۴سال
• عضو هیات نظارت بر کتاب‌های کودکان و نوجوانان (منتخب شورای فرهنگ عمومی) به مدت پنج سال (۱۳۷۰تا ۱۳۷۵)
• دارای بیش از ۱۰۰ عنوان کتاب ادبی و پزوهشی، با شمارگان بالغ بر ۵ میلیون جلد
• برنده ۳۰ جایزه ادبی در سطح کشور
• داور «کتاب سال جمهوری اسلامی ایران» در ۱۶ دوره (۱۳۶۲ تا ۱۳۸۶)
• سردبیر برنامه‌های رادیویی «قصه ظهر جمعه»، «بچه‌های انقلاب» و «خردسالان» به طور هم‌زمان (۱۳۶۰ تا ۱۳۶۳)
• سردبیر گاهنامه تخصصی ادبی «قلمرو» (۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷)
• سردبیر گاهنامه تخصصی «پویش» (۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵)
• سردبیر ماهنامه «دانش آموز» (۱۳۵۹ و ۱۳۶۰) و دو هفته نامه «سوره نوجوانان» (۱۳۶۹ تا ۱۳۷۳) و عضو شورای سردبیری ماهنامه «ادبیات داستانی» (۱۳۷۳ و ۱۳۷۴) و (۱۳۸۱تا۱۳۸۴)
• سردبیر ماهنامه «ادبیات داستانی» (۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶)
• دبیر گروه ادب و هنر روزنامه کیهان (۱۳۷۸)
• دبیر جشنواره کتاب کودک و نوجوان «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» (دو دوره: ۱۳۷۴ و ۱۳۷۵)
• دبیر گروه ادب وهنر روزنامه جوان (۱۳۸۲و ۱۳۸۳)
• عضو شورای سردبیری روزنامه جوان (۱۳۸۳)
• آموزگار روستای شکور کندی میاندوآب به مدت ۲ سال(۱۳۵۲ و ۱۳۵۳)
• معلم مدرسه‌های راهنمایی «جام جم»، «شریعتی»، «احمدیه» و... در شهر «تهران» جمعاً به مدت ۴ سال (۱۳۵۵ تا ۱۳۵۸)
• استادیار و رئیس هیئت علمی گروه ادبیات اندیشه پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
• عضو هیات امنای بنیاد ادبیات داستانی
• عضو هیات امنای بنیاد جلال آل‌احمد
• مسئول بخش قصه حوزه هنری مرکز (۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵)
• مسئول واحد ادبیات حوزه هنری مرکز (۱۳۷۸ و ۱۳۷۹)
• عضو کمیته داستان بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس (۱۳۸۱ تا ۱۳۸۳)

مشاغل فعلی [ویرایش]

• عضو هیات موسس و نایب رییس هیات مدیره «انجمن قلم ایران»
• رییس هیات علمی «گروه ادبیات اندیشه» و استادیار «پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی»
• عضو هیات امنای بنیاد ادبیات داستانی (وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)
• عضو هیات امنای بنیاد جلال‌آل‌احمد
• عضو کمیته تخصصی شورای ارزشیابی نویسندگان و شاعران(وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)

جستارهای وابسته [ویرایش]

• فضل‌الله مهتدی
• حمید عاملی

پیوند به بیرون [ویرایش]

• وب‌گاه رسمی محمدرضا سرشار