نیمه‌ی مدرن و نیمه‌ی سنتی

حورا نژادصداقت
بیوتن
بیوتن
نویسنده : رضا امیرخانی
تعداد صفحه : 480 صفحه
انتشارات : علم

شما نام این رمان را چه‌گونه می‌خوانید؟ بیوتِن؟‌ بیوَتَن؟‌ اگر شکل دوم را انتخاب می کنید، شاید یاد غلط دیکته‌ای دوران مدرسه بیفتید.
این نخستین جرقه‌ی متفاوت‌بودن کتاب است. انتخاب رسم‌الخط انحصاری رضا امیرخانی در نوع خود تحسین‌برانگیز است. انتخاب خطی متفاوت، ایستادن در برابر پشتوانه‌ای سنگین است تا از این طریق خیلی از حرف‌های دیگر قابلیت بازگویی داشته باشند.
من پیشنهاد می‌کنم که شمای خواننده هم به خرده‌گیری‌های کوته‌بینانه درباره‌ی تغییر خط‌الرسم گوش نسپارید‌ و در پی معنایی عمیق‌تر از این کتاب باشید.
رمان بیوتن واقعا ارزش خواندن و اندیشیدن را دارد. جریان از این قرار است که ارمیا با چهره‌ای بسیجی و مذهبی از ایران به آمریکا می‌رود و آرمیتا و خشی (خشایار) از او استقبال می‌کنند. قرار است که آرمیتا و ارمیا با هم ازدواج کنند. در جریان مواجه‌شدن ارمیا با قوانین آمریکا اتفاق‌های مختلف درونی و بیرونی رخ می‌دهد. مثلا در بحث‌های دینی معمولا آن طرف ماجرا که باید صحبت کند، سکوت را ترجیح می‌دهد و این یعنی احترام به خواننده تا خودش به نتیجه برسد. ارمیا در خیالش دائم با رفیق دوران جنگ‌اش، سهراب، صحبت می‌کند و او هدایت‌کننده‌ای‌ست که طبع شوخی هم دارد و گاهی جلوی تعصب‌های ارمیا را می‌گیرد.  
امیرخانی حرف‌های زیادی برای گفتن در این کتاب دارد. او هم از دنیای مدرن و قوانین آن حرف می‌زند و هم از دنیای دینی‌ و درگیری‌های میان نیمه‌ی سنتی و مدرن ذهن‌اش را به تفصیل بیان می‌کند. او صریحا جایی‌که مطلب کشش دارد، آیه‌های قرآن را می‌آورد. از احکام اسلامی حرف می‌زند. و بی‌طرفانه بودن بعضی از حرف‌هایش موجب می‌شود تا خواننده به دور از پیش‌داوری‌های قبلی‌اش مساله را بار دیگر نگاه کند. مثلا از پروژه‌ای صحبت می‌کند که ساخت بزرگ‌ترین مناره‌ی جهان را اسلام را در تهران بر‌عهده دارد. رضاخانی هم به جنبه‌های معرفتی این کار اشاره می‌کند و هم به نکته‌هایی بس دقیق. یک‌جا می‌گوید: «مناره اگر روح نداشته باشد، عَلَم کفر است.» و یک‌جا می‌گوید: «کار تحت نظر دو شرکت سوئدی و فرانسوی پیش می‌رود. و در همین جاست که معتقدان به اسلام لحظه‌ای به خود بیایند که راستی آن دوران طلایی عظمت اسلامی کجا رفته که ما امروز برای ساخت بناها‌ باید زیر نظر کسانی به غیر از مسلمانان باشیم؟ یعنی ما مسلمانان کم‌‌کاری کردیم.»
و در جای دیگر این سخن جان.‌اف. کندی، رئیس جمهور اسبق آمریکا را که ترور شد، بازگو می‌کند: «نپرسید که کشورتان برای شما چه کار کرده است، بگویید که شما برای کشورتان چه کار می‌توانید بکنید.»
گره‌افکنی‌ها و درگیر‌کردن ذهن مخاطب آن‌گونه که نویسنده می‌خواهد، استفاده از دارایی‌های ذهنی متفاوت خواننده، تغییر زاویه‌ی دید، توصیف کافی و نه اضافی از شخصیت‌ها و فضاهای مختلف و... همگی موجب شده تا این رمان بیش از هشت بار با تیراژ بالا به چاپ برسد. بیوتن در سال 1387 برنده‌ی جایزه‌ی اول جشنواره‌ی حبیب غنی‌پور شد و در سال 1388 نامزد جایزه‌ی جلال ارشاد شد که در میان پنج گزینه‌ی نهایی هیچ‌کدام از کتاب‌ها جایزه نبردند.
از http://1000ketab.com