شناخت کافکا
گروه: نقد و شرح
نویسنده: جواد لگزیان
منبع: javad.lagzian@gmail.com

نقدی بر کتاب " شناخت کافکا " نوشته دکتر بهرام مقدادی

در کتاب «شناخت کافکا» بهرام مقدادی با زبانی ساده و روان به نقد و بررسی یکی از پیچیده ترین و پر ابهام ترین نویسندگان دوران معاصر که شناخت او کلید فهم بسیاری از آثار ادبی و فلسفی زمان ماست ،پرداخته است.

در این بخش همچنین تاثیر مکاتب ادبی و هنری زمان نویسنده چون سورئالیسم و اکسپرسیونیسم بر او مورد بحث و قرار گرفته است.
کافکا هرگز نتوانست بین زندگی شخصی معمولی و نوشتن به یک آشتی دست یابد و سرانجام رابطه اش را با نامزدش فلیسه در آستانه ی سی سالگی قطع کرد و با ذهنی کمال گرا برای همیشه با جهانی که فلیسه نماینده ی آن بود، 
جهان پر زرق و برق ظواهر مادی و اشرافیت متکبر بدرود گفت.
نامه های کافکا و یادداشت های روزانه او به اضافه ی گفتگوهای او با گوستاویانوش همکار وی در این برداشت از زندگی کافکا به عنوان منبع مورد استفاده قرار گرفته است.

در پایان بخش نخست جایگاه هنری کافکا در جهان غرب و بلوک شرق سیاسی بررسی شده است.
سپس مصاحبه خواندنی بهرام مقدادی با پرفسور رومن کارست از هواداران پر شور بهار پراگ درباره ی کافکا آمده است.

یکی از گفتارهای شورانگیز سارتر را در پایان این بخش می خوانیم.سخنان ژان پل سارتر در زمینه ی نگاه به آثار کافکا در کنفرانس صلح مسکو در ژوئیه 1962 در زمینه تحریف اندیشه و پیام کافکا در غرب و سکوت در شرق تصویر جامعی از رفتار جامعه جهانی با کافکا را ترسیم می کند.

در بخش دوم داستان «داوری» که داستانی سورثالیستی بر مبنای کشمکش عاطفی ذهن نویسنده در انتخاب هنر نویسندگی یا زندگی معمولی است ،با نگاهی به زندگی خصوصی کافکا تحلیل شده است.

کافکا در رمان «آمریکا» تصویر خود از جامعه ی آرمانی که به جای رقابت ها در آن مناسباتی انسانی حاکم است را ارائه می دهد.
در داستان «مسخ » گره گوار سامسا قهرمان اصلی از پذیرفتن کابوس دردناک اجتماعی که در آن ویژگی های انسانی او سلب شده است سرباز می زند و به رویای ترس آور دیگری پناه می برد.
در فصل سوم می خوانیم که فرانتس کافکا از چهارم تا هجدهم اکتبر 1914 یعنی در همان سالی که دست اندرکار نوشتن رمان محاکمه بود، داستان گروه محکومین را نوشت.
او در گروه محکومین وحشتی که جنگ جهانی اول در جهان ایجاد کرده بود و چهره ماشین زده همه چیز حتی مرگ را به تصویر کشید. کافکا در این داستان به شکل زیر کانه ای همچنین استعمار قرن نوزدهمی اروپا در جهان سوم را محکوم کرد.

در "محاکمه" کافکا پوچی و شکست مبارزه ی فردی "ژوزف کا"را که صرفاً به نیروهای خود متکی است در برابر اجتماع نشان می دهد.در این داستان بزرگترین نقطه ضعف او یعنی عدم وجود تصوری دیگر از جامعه جز جامعه رایج توصیف شده است.
ژوزف کا نمی تواند مبارزه فردی خود را با مبارزات اجتماعی توام کند و بنابراین به تلخی شکست می خورد.

در فصل چهارم داستانهای کافکا در 1916 در مجموعه پزشک دهکده نقد و بررسی شده است.
در داستان" در ردیف آخر" کافکا از دید یک تماشاگر جوان زن سوار کار معلولی را توصیف می کند که نشسته بر اسبی میدان سیرک را دور می زند. در قسمت بعدی داستان خانمی زیبا وارد میدان می شود.
در این داستان تبعیض زشتی که تماشا چیان بین زن سوار کار و زن زیبا می گذارند و فرهنگ شی زده و بی احساس مورد انتقاد واقع می شود و تماشاگر جوان ،به نمایندگی از انسانیت در حالی که به نرده ای تکیه می دهد به تلخی روزگار می گرید.

دلهره ی انتخاب بین عوامل مختلف و مسئولیت انسان در برابر زندگی در داستان پزشک دهکده تم اصلی داستان است.
در بررسی این داستان زندگی خصوصی کافکا و نمادهای به کار رفته مانند: مهتر، زمستان و اسب ها کاملاً مورد تحلیل و نماد شناسی قرار گرفته اند.
در بخش پنجم کافکا و انتقادات وی از تعالیم کلیسا در داستان" گراکوس شکارچی" تشریح شده و نگاه کافکا به آموزش های مسیح و پیام او با نظر به اندیشه های کی یرکه گور مورد بررسی قرار گرفته است.

در این بخش همچنین در داستان "دیوار بزرگ چین" مناسبات استعماری اتریش در چکسلواکی با قلم تند کافکا به باد انتقاد گرفته شده است این برداشت با خوانش دقیق متن و تحلیل فاکت های اجتماعی روزگار نویسنده به دست آمده است.

در فصل ششم در داستان" قصر" کافکا روایتگر از خود بیگانگی انسان معاصر است. در این بخش داستان از منظر چهار دیدگاه که یکی قصر را مظهر نیروی متافیزیکی، یکی مظهر ناخودآگاه انسان و دیگری مظهر استبداد پدری دانسته است و همچنین دیدگاه جامعه شناختی مورد تحلیل قرار گرفته است.

آلبر کامو می گوید که "محاکمه بیماری زمانه ما را بیان می کند اما قصر راه درمان آن را نشان می دهد.تلاش قهرمان قصر برای شناخت و تغییر شرایط راهکار او است.
در" هنرمند گرسنگی" کافکا آرزوی خود برای جهانی معنوی را در داستانی نمادین بیان می کند که این نمادها پزوهش و نمادشناسی شده است.
دید منفی کافکا نسبت به شناخت جهان تنها باتکیه بر علم و تکنولوژی در داستان" کاوشهای یک سگ" تشریح شده است.

در فصل سخن آخر یکی از آخرین داستانهای کافکا به نام" لانه" فرار هنرمند از اجتماع و درون گرایی او به تصویر کشیده شده است.
در"شناخت کافکا "خوانندگان می توانند با خط سیر اندیشه ی یکی از بزرگترین نویسندگان تاریخ بشری آشنا شوند.
کافکا تا سوم ژوئن 1924 در چهل و یک سالگی با شهامت با بیماری سل مبارزه کرد و با آرزوی جهانی با مناسباتی انسانی، عادلانه و زیبا در آسایشگاه معلولین کی یرلینگ درگذشت. 

کافکا تا آخرین روزها با قلمی سرشار از احساسات انسانی از دنیایی یکسره متفاوت نوشت و با قلم خود دین خویش را به حقیقت ادا کرد.